Ponad trzy lata po wprowadzeniu dochód obywatelski Bürgergeld przechodzi do historii. Bundestag właśnie zdecydował o jego zniesieniu, a nowe przepisy zaczną obowiązywać od 1 lipca. W miejsce dotychczasowego świadczenia zostanie wprowadzona nowa Grundsicherung, czyli podstawowe zabezpieczenie socjalne. Zmiany obejmą ponad pięć milionów osób w Niemczech.
Koniec Bürgergeld w Niemczech: Surowsze kary dla bezrobotnych
Nowy system ma działać podobnie jak dotychczasowa pomoc, ale z ostrzejszymi zasadami. Celem reformy jest przede wszystkim szybsze wprowadzenie osób bez pracy na rynek zatrudnienia oraz ograniczenie nadużyć.
Według planów rządu świadczenie nadal będzie obejmowało podstawowe wsparcie finansowe oraz pokrycie kosztów mieszkania i ogrzewania. Jednak wprowadzony zostanie bardziej rygorystyczny system sankcji dla osób, które nie będą współpracować z urzędami pracy.
Czy nowy system wsparcia dochodu podstawowego rzeczywiście zapewni więcej miejsc pracy i pozwoli zaoszczędzić? Poseł AfD, Gerrit Huy, ma co do tego wątpliwości. Ostrzega również przed potencjalnymi nadużyciami. „Nie ma żadnych wstępnych kontroli funduszy zagranicznych” – mówi Huy. Uważa, że w przyszłości „SUV-y beneficjentów dochodu podstawowego” nadal będą parkować przed urzędami.
Przeczytaj także: Bundestag zadecydował: Znaczna podwyżka płac dla posłów od lipca 2026
Co dokładnie zdecydował Bundestag?
Po decyzji o zakończeniu Bürgergeld w Niemczech rząd przedstawił szczegóły dotyczące nowej Grundsicherung, czyli podstawowego zabezpieczenia socjalnego.
Czynsz i ogrzewanie
Koszty mieszkania i ogrzewania nadal będą co do zasady pokrywane przez państwo. Wprowadzono jednak ważną zmianę. Osoby mieszkające w zbyt dużych lub zbyt drogich mieszkaniach będą musiały szybciej przeprowadzić się do tańszego lokum.
Dotychczas obowiązywał 12-miesięczny okres ochronny, tzw. Karenzzeit, który pozwalał przez rok utrzymać droższe mieszkanie. Teraz zostaje on zniesiony. Wyjątek dotyczy rodzin z dziećmi – przez pierwsze 12 miesięcy państwo pokryje czynsz do wysokości 1,5-krotności uznanej stawki.
Oszczędności
W nowej Grundsicherung znacznie zaostrzone zostaną zasady dotyczące majątku i oszczędności. Znika roczny okres ochronny obowiązujący przy Bürgergeld, który pozwalał zachować nawet 40 tys. euro oszczędności na osobę.
Nowe limity będą zależne od wieku:
- do 30 lat – 5 000 euro
- od 31 lat – 10 000 euro
- od 41 lat – 12 500 euro
- od 51 lat – 20 000 euro
Oznacza to, że młodsze osoby pobierające świadczenie będą musiały znacznie szybciej wykorzystać swoje oszczędności. Nawet w starszym wieku maksymalny limit wyniesie 20 tys. euro.
Wysokość świadczeń
Stawki podstawowe pozostają bez zmian. Osoba samotna będzie otrzymywać 563 euro miesięcznie, partner w gospodarstwie domowym 506 euro, a dzieci – w zależności od wieku – od 357 do 471 euro miesięcznie.
Surowsze kary
Nowe przepisy wprowadzają także ostrzejsze sankcje. Do tej pory za niestawienie się na spotkaniu w Jobcenter świadczenie mogło zostać obniżone o 10 procent, a w kolejnych krokach maksymalnie o 30 procent.
Po zmianach urząd pracy będzie mógł od razu obniżyć świadczenie o 30 procent, czyli o około 169 euro miesięcznie, nawet na trzy miesiące. Kara może dotyczyć również osób, które rezygnują ze szkolenia lub nie składają podań o pracę.
Jeśli ktoś trzykrotnie nie pojawi się na spotkaniu w Jobcenter, może całkowicie stracić świadczenie. W przypadku osób samotnych w skrajnych sytuacjach możliwe będzie także wstrzymanie opłacania czynszu.
Wyjątek obowiązuje jednak wtedy, gdy w mieszkaniu mieszkają także inne osoby z rodziny, np. dzieci – w takiej sytuacji koszty mieszkania nie mogą zostać wstrzymane.
Wyjątki i dodatkowa pomoc
Nowe przepisy przewidują również pewne złagodzenia. Osoby cierpiące na choroby psychiczne, które mają trudności z dotrzymywaniem terminów, nie powinny być automatycznie karane. Większe wsparcie ma też trafić do młodzieży znajdującej się w trudnej sytuacji życiowej, która będzie objęta intensywniejszą opieką i doradztwem.