Ten podatek w Niemczech płacą miliony osób. W skali roku może kosztować kilkaset, a przy wyższych dochodach nawet ponad tysiąc euro. Co ciekawe, nie jest to podatek, który musi płacić każdy mieszkaniec Niemiec. Istnieje legalny sposób, aby przestał być pobierany. Trzeba jednak wiedzieć, że taka decyzja niesie ze sobą konkretne konsekwencje.
Ten podatek w Niemczech płacą miliony osób. W skali roku może kosztować kilkaset, a przy wyższych dochodach nawet ponad tysiąc euro
Mowa o Kirchensteuer, czyli podatku kościelnym. W Niemczech płacą go członkowie wspólnot religijnych uprawnionych do jego pobierania, przede wszystkim Kościoła katolickiego i ewangelickiego.
Według wyliczeń przytoczonych przez Inside Digital podatek ten płaci obecnie około 18 milionów osób. Jego wysokość zależy od podatku dochodowego. W większości krajów związkowych stawka Kirchensteuer wynosi 9 proc. należnego podatku dochodowego, natomiast w Bawarii i Badenii-Wirtembergii jest to 8 proc. Przy miesięcznej pensji brutto wynoszącej 4784 euro i przyjętych założeniach podatkowych Kirchensteuer może wynosić około 65 euro miesięcznie. W ciągu roku daje to około 780 euro. Przy wyższych dochodach kwota może przekroczyć nawet 1000 euro rocznie.
Podatek pobierany jest nie tylko z wynagrodzenia
Kirchensteuer może obciążać również dochody z kapitału. Dotyczy to między innymi odsetek, dywidend oraz zysków z inwestycji, jeśli powstaje odpowiednie zobowiązanie podatkowe. Jak podaje Inside Digital, wpływy Kościoła ewangelickiego z Kirchensteuer od dochodów kapitałowych wzrosły w ciągu roku o 23,4 proc. i osiągnęły 445,8 mln euro.
Łączne wpływy obu największych Kościołów w Niemczech pozostają ogromne. Według danych przytoczonych przez portal w 2025 roku 27 katolickich diecezji otrzymało około 6,75 mld euro, natomiast 20 ewangelickich Kościołów regionalnych około 6,09 mld euro. Razem daje to około 12,84 mld euro.
Czy rzeczywiście nie trzeba płacić Kirchensteuer?
Kirchensteuer nie jest podatkiem dobrowolnym w takim znaczeniu, że osoba należąca do Kościoła może po prostu zdecydować, że od następnego miesiąca przestaje go płacić. Jeżeli ktoś jest członkiem wspólnoty religijnej objętej systemem Kirchensteuer i podlega odpowiedniemu opodatkowaniu, musi płacić podatek.
Przeczytaj także: Niemcy zatwierdzili reformę podatkową. Zmiany w wynagrodzeniach, Kindergeld i Minijob
Można jednak formalnie wystąpić z Kościoła, a tym samym zakończyć obowiązek płacenia Kirchensteuer. To właśnie dlatego w praktyce jest to obciążenie, którego można uniknąć – w przeciwieństwie do wielu innych podatków. Samo zaprzestanie chodzenia do kościoła nie wystarczy.
Jak przestać płacić podatek kościelny w Niemczech?
Wystąpienie z Kościoła – Kirchenaustritt – wymaga przeprowadzenia oficjalnej procedury. Nie wystarczy wysłać wiadomości do parafii. W zależności od kraju związkowego formalności załatwia się przed odpowiednim urzędem. Inside Digital wskazuje, że przykładowo w Nadrenii Północnej-Westfalii właściwy jest sąd rejonowy (Amtsgericht), natomiast w wielu innych landach procedurą zajmuje się urząd stanu cywilnego (Standesamt).
Za wystąpienie może zostać pobrana opłata. Jej wysokość zależy od landu; według Inside Digital zazwyczaj jest to około 30 euro, choć w niektórych krajach związkowych procedura jest bezpłatna.
780 euro podatku nie oznacza 780 euro oszczędności
Jest jeszcze jeden istotny szczegół. Zapłacony Kirchensteuer można w Niemczech co do zasady uwzględnić jako wydatek specjalny w rozliczeniu podatkowym. Potwierdzają to również niemieckie przepisy podatkowe i wytyczne administracji skarbowej. Dlatego osoba, która wystąpi z Kościoła, przestaje wprawdzie płacić Kirchensteuer, ale jednocześnie traci związane z nim odliczenie.
Inside Digital wylicza, że w przedstawionym przykładzie z około 780 euro Kirchensteuer rocznie realna korzyść po uwzględnieniu podatku dochodowego może wynieść około 520 euro. W przypadku osób, które nie korzystają z tego odliczenia w zeznaniu podatkowym, sytuacja może wyglądać inaczej.
Setki tysięcy osób występują z Kościołów
Liczba członków największych Kościołów w Niemczech od lat maleje. Pod koniec 2025 roku Kościół katolicki i ewangelicki miały łącznie około 36,6 mln członków, czyli o około 1,2 mln mniej niż rok wcześniej. W ciągu 2025 roku z Kościoła katolickiego formalnie wystąpiło 307 117 osób, natomiast Kościół ewangelicki odnotował około 350 tys. wystąpień.
Nie oznacza to jednak, że wszystkie pozostałe osoby płacą Kirchensteuer. Dzieci, osoby o niskich dochodach czy część emerytów nie płacą podatku dochodowego, a więc nie powstaje u nich również odpowiadające mu obciążenie Kirchensteuer.
Wystąpienie z Kościoła ma konsekwencje
Decyzji o Kirchenaustritt, czyli wystąpieniu z Kościoła nie należy jednak traktować wyłącznie jako sposobu na zaoszczędzenie kilkuset euro. Formalne wystąpienie oznacza rezygnację z członkostwa i może mieć konsekwencje związane między innymi z kościelnym ślubem, możliwością pełnienia funkcji rodzica chrzestnego czy kościelnym pogrzebem.
Szczególnie uważnie powinny podejść do tego osoby zatrudnione przez instytucje związane z Kościołami. W marcu 2026 roku Trybunał Sprawiedliwości UE zajmował się kwestią zwolnienia pracownicy katolickiej organizacji po jej wystąpieniu z Kościoła. Orzeczenie nie oznacza jednak, że członkostwo nie może mieć znaczenia w każdym przypadku zatrudnienia w instytucji kościelnej.
Dlatego przed formalnym wystąpieniem warto sprawdzić zarówno konsekwencje religijne, jak i ewentualny wpływ takiej decyzji na zatrudnienie.