Przejdź do treści
Home » Osiedlenie się » Emerytura w Niemczech: To musisz wiedzieć, jeśli pracujesz w Niemczech

Emerytura w Niemczech: To musisz wiedzieć, jeśli pracujesz w Niemczech

Niemiecka emerytura za granicą

Emerytura w Niemczech. Ile trzeba pracować w Niemczech, aby otrzymać emeryturę ? Ile wynosi średnia emerytura w Niemczech? Poznaj, jak funkcjonuje niemiecki system emerytalny i dowiedz się po ilu latach pracy w Niemczech będziesz mógł otrzymać emeryturę. 

Emerytura w Niemczech –  najważniejsze informacje dla wszystkich, którzy pracują w Niemczech

W obliczu starzejącego się społeczeństwa i coraz bardziej uciążliwego systemu emerytalnego, od 2002 roku niemiecki rząd federalny przeprowadził wiele reform systemu emerytalnego w celu zapewnienia jego długoterminowej efektywności i przystępności. Obejmuje to stopniowe podnoszenie ustawowego wieku emerytalnego i obniżanie maksymalnej wysokości emerytury państwowej.

Zobacz także: Co stanie się z Twoją niemiecką emeryturą, jeśli zdecydujesz się na powrót do Polski?

Niemiecki system emerytalny 

Niemiecki system emerytalny składa się z kilku filarów. Osoby pracujące w Niemczech opłacają obowiązkowe składki na ubezpieczenie społeczne oraz gromadzą kapitał na przyszłość w ramach dodatkowych programów emerytalnych.  W tych dodatkowych programach osoby fizyczne (samodzielnie lub w ramach programów oferowanych w zakładach pracy) opłacają dodatkowe składki, aby „uzupełnić” kwotę emerytury państwowej. Te różne modele składają się na trzy filary niemieckiego systemu emerytalnego.

Filar 1: Ustawowe ubezpieczenie emerytalne (gesetzliche Rentenversicherung)

Emerytura w Niemczech. Czym jest filar 1. Ustawowe świadczenie z ubezpieczenia emerytalnego (RV) jest wypłacane osobom w wieku emerytalnym i zapewnia podstawowe wypłaty w wysokości około 70 procent zarobionych dochodów netto. Istnieje również fundusz, który pozwala udzielać wsparcia emerytom, którzy osiągali niskie dochody. 

Od 2005 roku wszystkie regionalne i lokalne oddziały niemieckiego publicznego systemu ubezpieczeń emerytalnych zostały zebrane pod jednolitą nazwą Deutsche Rentenversicherung (Niemieckie Ubezpieczenie Emerytalno-Rentowe). Deutsche Rentenversicherung obejmuje łącznie 16 ubezpieczycieli regionalnych, którzy dzielą między siebie wszystkich pracowników umysłowych i fizycznych. 

Zobacz także: Podwyżka emerytur w Niemczech od lipca 2022 roku

Składki na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne w Niemczech

Uczestnictwo w ustawowym ubezpieczeniu emerytalnym jest obowiązkowe dla wszystkich osób pracujących w Niemczech (oraz dla wielu osób prowadzących własną działalność gospodarczą), przy czym każdy pracownik jest oceniany na podstawie rocznych zarobków. Składki na obowiązkowe ubezpieczenie społeczne w Niemczech. Ile wynoszą? Zasadniczo każdy musi wpłacić 18,6% (pracodawca i pracownik wpłacają po 9,3%) wynagrodzenia netto do maksymalnego pułapu składek. Od 2022 r. miesięczny pułap składek wynosi 7 050 euro w krajach związkowych na zachodzie Niemiec i 6 750 euro na wschodzie Niemiec. 

Po zapisaniu się do ustawowego systemu emerytalnego otrzymuje się unikatowy numer identyfikacyjny ubezpieczenia społecznego (Sozialversicherungsausweis). Za każdym razem, gdy rozpoczynasz nową pracę, musisz podać ten numer swojemu pracodawcy, aby mógł on śledzić wszystkie Twoje dotychczasowe składki emerytalne. 

Kto jest uprawniony do otrzymywania emerytury państwowej?

Warunkiem nabycia prawa do niemieckiej emerytury państwowej jest przepracowanie co najmniej pięciu lat w Niemczech.  

Ważne: Mowa tu o 5 latach,  jako minimalnym okresie wpłacania składek do DRV-Deutsche Rentenversicherung, zwanym także „okresem oczekiwania”. Nie oznacza to jednak, że po przepracowaniu pięciu lat należy się emerytura. Czytaj: Emerytura po 5 latach w Niemczech? Oto, co mówią przepisy

Wysokość emerytury państwowej w Niemczech zależy od wysokości składek zgromadzonych w ciągu wszystkich lat pracy w Niemczech. Oprócz czasu spędzonego w pracy, za okresy składkowe uznaje się również sytuacje alternatywne, takie jak:

  • czas potrzebny na wychowanie dziecka
  • studia i szkolenia
  • okresy choroby lub długotrwałego bezrobocia
  • czas spędzony na opiece nad chorymi członkami rodziny

W takich przypadkach składki emerytalne będą pobierane z wszelkich świadczeń państwowych, do których pracownik jest uprawniony. W związku z tym okresy te można zaliczyć do wymaganego minimum pięciu lat.

>>>Emerytura matczyna (rodzicielska) w Niemczech – korzyści i wysokość świadczenia

Emerytura w Niemczech: Ile wyniesie moja emerytura państwowa?

Jedna roczna składka w stosunku do średnich zarobków wszystkich osób płacących składki (38 901 euro w 2022 r.) daje jeden „punkt emerytalny”. Składki oparte na niższych lub wyższych zarobkach przynoszą proporcjonalnie mniej lub więcej punktów emerytalnych. Po przejściu na emeryturę punkty emerytalne są sumowane w celu obliczenia świadczeń emerytalnych. Wcześniejsze lub późniejsze przejście na emeryturę spowoduje zmniejszenie lub zwiększenie miesięcznych wypłat emerytury. 

Czytaj: Emerytura w Niemczech: Jak obliczyć, ile pieniędzy otrzymamy przechodząc na zasłużoną emeryturę

Emerytura podstawowa w Niemczech (Grundrente) 

Emerytura podstawowa (Grundrente) w Niemczech ma na celu pomoc osobom, które obecnie otrzymują niewielką emeryturę oraz osobom zagrożonym ubóstwem na starość.

Po wielu latach negocjacji w styczniu 2021 r. w życie ustawa, wprowadzająca emeryturę podstawową. Każdy, kto opłacał składki na ubezpieczenie społeczne przez co najmniej 33 lata (zarówno lata pracy, jak i czas poświęcony na opiekę nad dziećmi lub nieodpłatną opiekę) ma prawo do otrzymania dodatku o swojej regularnej emerytury, tak, aby móc otrzymywać świadczenie w kwocie pozwalającej na utrzymanie. Emerytura podstawowa jest obliczana i wypłacana automatycznie, nie trzeba składać wniosku. Dodatek wynosi średnio około 75 euro miesięcznie, a maksymalnie 480 euro.

Czytaj więcej: Emerytura podstawowa w Niemczech w 2022 roku. Komu przysługuje i jaka jest jej wysokość

​​Filar 2: Emerytury zakładowe (betriebliche Altersvorsorge) w Niemczech

Emerytury zakładowe, zwane także emeryturami firmowymi w Niemczech cieszą się dużą popularnością w Niemczech. Są to fundusze emerytalny z wysoką dotacją od państwa i dopłatą ze strony pracodawcy.  Około 60 procent pracowników w Niemczech, chcąc mieć wyższą emeryturę, wpłaca składki na Betriebliche Altersversorgung. Pracownik, który wpłaca składki na tzw. drugi filar ma prawo do ulg podatkowych, dzięki czemu obciążenie dodatkowymi składkami nie jest zbyt duże. 

>>>Porównanie emerytur: Ile naprawdę wynosi najniższa emerytura w USA, Niemczech, Polsce, Austrii i Chinach?

Składki na emeryturę zakładową

Składki (zwykle od 3 do 15 procent miesięcznego wynagrodzenia brutto) są wpłacane przez pracodawcę bezpośrednio do funduszu emerytalnego.

Wysokość emerytury, którą można wypłacić w momencie przejścia na emeryturę, zależy od długości okresu opłacania składek i wysokości wynagrodzenia. Zakładowe świadczenia emerytalne podlegają opodatkowaniu. 

Niemiecki rząd federalny zagwarantował ustawowo, że wszystkie składki wpłacane do zakładowych programów emerytalnych są chronione, nawet w przypadku niewypłacalności przedsiębiorstwa.

Filar 3: Niemieckie emerytury prywatne (private Altersvorsorge)

Trzecim elementem niemieckiego systemu emerytalnego są prywatne programy emerytalne tworzone przez banki i towarzystwa ubezpieczeniowe. 

>>>Ubezpieczenia emerytalne w Niemczech, czyli jak obniżyć swój podatek?

Po powolnym starcie od momentu powstania na początku XXI wieku, te prywatne plany stale zyskują na popularności. Ogólnie rzecz biorąc, w Niemczech istnieją dwa rodzaje prywatnych programów emerytalnych:

Emerytura w Niemczech – Program Riester

Wprowadzony w 2002 roku program emerytalny Riester został zaprojektowany jako „dodatek” do emerytury państwowej w celu złagodzenia utraty dochodów spowodowanej reformą systemu emerytalnego. Państwo promuje program Riester poprzez premie i ulgi podatkowe.

Co do zasady każdy, kto opłaca składki na państwowe ubezpieczenie emerytalne, ma prawo do emerytury uzupełniającej w ramach planu Riester. Są to:

  • Pracownicy płacący podatek dochodowy
  • Osoby samozatrudnione opłacające składki na państwowy plan emerytalny
  • osoby pobierające zasiłek dla bezrobotnych
  • Rekruci wojskowi
  • Urzędnicy państwowi
  • osoby z trwałą niepełnosprawnością

Składki emerytalne w ramach programu Riester

Aby uzyskać maksymalne korzyści z programu emerytalnego Riester, uczestnicy muszą wpłacać co najmniej 4% swojego rocznego dochodu (maksymalnie 2 100 euro). Jeśli to zrobisz, każdego roku rząd dodaje premię w wysokości 175 euro, plus 300 euro za każde dziecko urodzone po 2008 roku (lub 185 euro za dzieci urodzone przed 2008 rokiem).

Składki są również klasyfikowane jako specjalne wydatki dla celów podatkowych, dzięki czemu można je odliczyć od podatku w rocznym zeznaniu podatkowym (do kwoty 2100 euro rocznie). Jeśli rozpoczniesz wpłacanie składek przed ukończeniem 25 roku życia, otrzymasz jednorazowy bonus specjalny w wysokości 200 euro.

Wypłatę świadczeń emerytalnych (podlegającą opodatkowaniu podatkiem dochodowym) można rozpocząć w wieku 60 lat.

Emerytura w Niemczech – Program Rürup

Plan emerytalny Rürup został wprowadzony w 2005 r. dla wszystkich osób, które nie płacą składek na emeryturę państwową i nie kwalifikują się do emerytury Riester. Dotyczy to zazwyczaj osób prowadzących własną działalność gospodarczą i właścicieli firm. Państwo wspiera ten program również poprzez ulgi podatkowe.

Teoretycznie każdy może wnieść swój wkład do programu Rürup. Została ona jednak opracowany specjalnie z myślą o następujących grupach:

  • Samozatrudnionych
  • Freelancerach
  • Osobach o wysokich dochodach

Składki emerytalne w ramach programu Rürup

Ogólnie rzecz biorąc, każdy sam decyduje, ile chce wpłacić do programu. Chociaż rząd nie wypłaca premii, promuje plan Rürup poprzez ulgi podatkowe. 

Składki na ten program (do maksymalnej kwoty 25 639 euro rocznie w 2022 r.) kwalifikują się jako specjalne wydatki dla celów podatkowych. Obecnie 94 procent wpłat można odliczyć od podatku. Wartość ta wzrasta o 2%, by w 2025 r. osiągnąć 100%. Jednak po rozpoczęciu pobierania świadczeń (najwcześniej w wieku 62 lat) podlegają one opodatkowaniu do wysokości 100%.

Emerytura a podatki w Niemczech

Wbrew powszechnemu przekonaniu, emerytury i renty zasadniczo podlegają opodatkowaniu podatkiem dochodowym. Od 2005 r. Niemcy prowadzą politykę „opodatkowania niższego szczebla”, zgodnie z którą składki emerytalne są w coraz większym stopniu zwolnione z podatku, natomiast wszelkie dochody emerytalne uzyskiwane w późniejszym okresie życia podlegają opodatkowaniu. Jest to na ogół korzystne dla pracowników, ponieważ zmniejsza obciążenia podatkowe w okresie pracy. Na emeryturze dochody są zwykle niższe, a wraz z nimi obciążenia podatkowe. 

Sposób opodatkowania dochodów z emerytury w Niemczech zależy od roku przejścia na emeryturę, ponieważ odsetek osób podlegających opodatkowaniu stopniowo wzrasta.

Jeśli rozpocząłeś pobieranie emerytury w grudniu 2005 roku, 50 procent emerytury brutto jest uznawane za dochód podlegający opodatkowaniu. Od tego czasu każdego roku wzrasta część emerytury podlegająca opodatkowaniu. Osoby, które przejdą na emeryturę w 2022 roku, będą musiały zapłacić podatek od 82 procent swoich dochodów emerytalnych. Od 2040 r. emerytury po raz pierwszy będą podlegały pełnemu opodatkowaniu. 

Wiek emerytalny w Niemczech

Podobnie jak wiele innych krajów, Niemcy stopniowo podnoszą ustawowy wiek emerytalny, próbując w ten sposób poprawić długoterminową stabilność systemu emerytalnego.  

Obecny wiek emerytalny w Niemczech wynosi 65 lat i 11 miesięcy. W 2031 r. wiek emerytalny będzie wynosił 67. 

Wyjątkiem są osoby, które przez 45 lat odprowadzały składki emerytalne, co umożliwia przejście na emeryturę w wieku 63 lat.

>>>Niemieccy ekonomiści: „Każdy, kto urodził się po 1980 roku, musi pracować do 70 roku życia”

Źródło: Deutsche-Rentenversicherung.de, PolskiObserwator.de