Długi lot może wydawać się dla organizmu jedynie męczącym sposobem na dotarcie do celu. Wielogodzinne siedzenie w tej samej pozycji może jednak mieć konsekwencje, które nie kończą się wraz z lądowaniem. Co więcej, niektóre objawy mogą pojawić się dopiero po pewnym czasie i łatwo pomylić je ze zwykłym przemęczeniem. Warto wiedzieć, na jakie sygnały zwrócić uwagę po podróży.
Czym jest syndrom klasy ekonomicznej?
Określenie syndrom klasy ekonomicznej odnosi się do zakrzepicy żył głębokich, która może wystąpić po długotrwałym unieruchomieniu podczas podróży. Ryzyko dotyczy przede wszystkim podróży trwających ponad 4 godziny. Nie chodzi przy tym wyłącznie o lot samolotem – podobny problem może wystąpić również podczas wielogodzinnej jazdy samochodem czy autobusem.
W klasie ekonomicznej pasażerowie mają zwykle niewiele miejsca na nogi. Przez długi czas pozostają w pozycji siedzącej, często z kolanami ugiętymi i bez możliwości swobodnego wyprostowania nóg. Dodatkowo osoby siedzące przy oknie mogą rzadziej wstawać, ponieważ muszą prosić innych pasażerów o umożliwienie przejścia.
Długotrwałe unieruchomienie sprzyja zastojowi krwi w żyłach kończyn dolnych. W takich warunkach może powstać zakrzep, czyli skrzep krwi blokujący przepływ w naczyniu. Szczególnie niebezpieczna sytuacja pojawia się wtedy, gdy fragment zakrzepu oderwie się i wraz z krwią przemieści do płuc. Może wówczas dojść do zatorowości płucnej, która wymaga natychmiastowej pomocy medycznej.
Przeczytaj także: Ta kontrolka zwiastuje kosztowną awarię. Kierowcy nagminnie ją ignorują
Warto przy tym zaznaczyć, że samo siedzenie w samolocie nie oznacza, że zakrzepica na pewno wystąpi. U zdrowych osób ryzyko jest stosunkowo niewielkie, jednak rośnie w przypadku dodatkowych czynników ryzyka.
Syndrom klasy ekonomicznej – objawy, których nie należy ignorować
Pierwsze objawy zakrzepicy żył głębokich mogą być mało charakterystyczne. Często dotyczą tylko jednej nogi i mogą pojawić się zarówno w trakcie podróży, jak i po jej zakończeniu.
Do sygnałów ostrzegawczych należą:
- nietypowy ból łydki, szczególnie pojawiający się bez wyraźnej przyczyny
- ból nasilający się podczas chodzenia lub stawania na nodze
- obrzęk łydki lub całej nogi
- uczucie ciepła w kończynie
- zaczerwienienie skóry
- sinienie lub niebieskawe zabarwienie skóry
Szczególną uwagę należy zwrócić na objawy, które pojawiają się tylko po jednej stronie ciała. Nie oznacza to automatycznie zakrzepicy, ale w takiej sytuacji warto skonsultować się z lekarzem.
Największym zagrożeniem jest oderwanie się zakrzepu i jego przemieszczenie do płuc. Objawy zatorowości płucnej mogą obejmować nagłą, niewyjaśnioną duszność, ból lub ucisk w klatce piersiowej, przyspieszone albo nieregularne bicie serca, kaszel, a niekiedy również odkrztuszanie krwi. Mogą pojawić się także zawroty głowy, osłabienie lub omdlenie.
W przypadku nagłej duszności, silnego bólu w klatce piersiowej, omdlenia lub innych gwałtownych objawów mogących wskazywać na zatorowość płucną należy natychmiast szukać pomocy medycznej. Co istotne, ryzyko nie kończy się w momencie opuszczenia lotniska. Zakrzepica po podróży może ujawnić się także po pewnym czasie, a podwyższone ryzyko utrzymuje się nawet przez około 4 tygodnie po długiej podróży.
Do grupy osób, które powinny zachować szczególną ostrożność, należą między innymi osoby z nadwagą, po przebytej wcześniej zakrzepicy, po niedawnej operacji, kobiety w ciąży, osoby chorujące na nowotwory oraz osoby z zaburzeniami krzepnięcia, podaje CHIP.
Jak zmniejszyć ryzyko zakrzepicy podczas lotu?
Najważniejszym elementem profilaktyki jest ograniczenie czasu spędzanego bez ruchu. Podczas długiego lotu warto regularnie wstawać z miejsca i przejść się po pokładzie, o ile pozwalają na to warunki. Nawet niewielka aktywność może pomóc pobudzić krążenie w nogach. Również podczas siedzenia można wykonywać proste ćwiczenia. Warto co jakiś czas napinać i rozluźniać mięśnie łydek, poruszać stopami, prostować nogi lub wykonywać ruchy stopami w górę i w dół. Dobrze jest również unikać zakładania nogi na nogę przez długi czas.
Podczas podróży należy także pamiętać o piciu odpowiedniej ilości płynów. Odwodnienie samo w sobie nie jest uznawane za główną, jednoznacznie potwierdzoną przyczynę zakrzepicy podróżnych, jednak odpowiednie nawodnienie jest korzystne dla organizmu. Alkohol warto ograniczyć, ponieważ jego większe ilości mogą sprzyjać odwodnieniu i sprawić, że pasażer będzie mniej aktywny.
Osoby znajdujące się w grupie podwyższonego ryzyka mogą również po konsultacji z lekarzem korzystać z medycznych pończoch lub skarpet uciskowych. W niektórych przypadkach lekarz może zalecić dodatkowe działania profilaktyczne.