Pamięć i koncentracja często pogarszają się wraz z wiekiem, co wiele osób uznaje za naturalny element starzenia. Badania pokazują jednak, że za przyspieszony spadek funkcji poznawczych może odpowiadać nie tylko wiek, ale również niedobory składników odżywczych. Jednym z nich jest brak pewnej witaminy, która odgrywa kluczową rolę w pracy mózgu i układu nerwowego. Naukowcy z Uniwersytetu Bostońskiego zwrócili uwagę na jej znaczenie u osób po 60. roku życia. Wyniki ich wieloletnich obserwacji sugerują, że jej odpowiedni poziom może realnie wspierać sprawność umysłową.
Witamina, która chroni przed utratą pamięci
Badanie opublikowane w prestiżowym czasopiśmie naukowym Alzheimer’s & Dementia” objęło niemal 2 tysiące osób obserwowanych przez średnio 14 lat. Zespół badaczy z Uniwersytetu Bostońskiego analizował poziom witaminy B12 we krwi, wykorzystując trzy biomarkery. Były to kobalamina, kwas metylomalonowy oraz homocysteina. Pozwoliło to nie tylko ocenić aktualny poziom witaminy, ale również jej rzeczywistą dostępność dla komórek.
Wyniki były jednoznaczne. Dorośli po 60. roku życia, którzy przez dłuższy czas utrzymywali wyższy poziom witaminy B12, wolniej tracili zdolności poznawcze. Osiągali lepsze rezultaty w testach pamięci, koncentracji i funkcji językowych nawet przez dekadę obserwacji. Szczególnie korzystne efekty zauważono u osób, które jednocześnie miały wysoki poziom folianów, czyli witaminy B9. Autorzy badania podkreślają, że dobra podaż witamin z grupy B może wspierać mózg w procesie starzenia i ograniczać tempo jego osłabienia.
Przeczytaj także: To dlatego po kawie czujesz się lepiej: naukowcy odkryli coś niepokojąco prostego
Rola witaminy B12 w organizmie
Witamina B12 jest niezbędna do prawidłowego funkcjonowania wielu układów organizmu. Uczestniczy w produkcji czerwonych krwinek, wspiera metabolizm energetyczny oraz odpowiada za utrzymanie osłonek nerwowych. To właśnie dzięki niej impulsy nerwowe mogą być prawidłowo przekazywane między komórkami.
Niedobór witaminy B12 prowadzi do uszkodzeń układu nerwowego, które w wielu przypadkach mają charakter nieodwracalny. Problem polega na tym, że organizm gromadzi duże zapasy tej witaminy w wątrobie, dlatego objawy niedoboru mogą pojawić się dopiero po kilku latach. U osób starszych ryzyko niedoboru wzrasta ze względu na gorsze wchłanianie witaminy z przewodu pokarmowego, choroby przewlekłe oraz stosowanie niektórych leków.
Objawy niedoboru witaminy B12, które łatwo pomylić z wiekiem
Brak odpowiedniego poziomu witaminy B12 może dawać bardzo różnorodne symptomy. Część z nich bywa mylona z typowymi dolegliwościami wieku podeszłego. Do najczęstszych objawów należą pieczenie języka, mrowienie rąk, nóg lub stóp oraz zaburzenia czucia, które w zaawansowanych przypadkach mogą prowadzić do niedowładów. Często pojawia się również osłabienie mięśni, przewlekłe zmęczenie, bóle głowy oraz chwiejny chód.
Przeczytaj także: Mają wzmacniać organizm i dodawać energii. Eksperci ostrzegają: „mogą być bardzo niebezpieczne”
Niedobór witaminy B12 może wpływać także na zdrowie psychiczne. U części osób rozwijają się objawy depresyjne, problemy z koncentracją, dezorientacja oraz pogorszenie pamięci. Dodatkowo może dojść do rozwoju anemii, czyli niedokrwistości, co jeszcze bardziej obciąża organizm i pogłębia uczucie wyczerpania.
Jak zbadać poziom witaminy B12
W przypadku podejrzenia niedoboru witaminy B12 najlepszym rozwiązaniem jest konsultacja z lekarzem i wykonanie badań krwi. Diagnostyka może obejmować oznaczenie samej witaminy B12, a także dodatkowych wskaźników takich jak homocysteina czy kwas metylomalonowy, które pozwalają dokładniej ocenić jej niedobór na poziomie komórkowym.
Jeśli istnieją wyraźne wskazania medyczne, lekarz może zlecić badanie w ramach świadczeń refundowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia. W innych przypadkach badania traktowane są jako usługi prywatne. Można je wykonać zarówno w przychodniach, jak i w prywatnych laboratoriach diagnostycznych. Koszt oznaczenia pojedynczej witaminy B12 zazwyczaj mieści się w przedziale kilkudziesięciu złotych, natomiast rozbudowane profile witaminowe mogą kosztować od około stu do kilkuset złotych. Regularna kontrola poziomu tej witaminy jest szczególnie istotna u osób po 60. roku życia, wegan, wegetarian oraz pacjentów z chorobami przewodu pokarmowego.