Badania pokazują, że sposób, w jaki myślimy o przyszłości, ma realny wpływ na nasze finanse. Choć wiele osób uważa, że o poziomie oszczędności decydują głównie dochody, wykształcenie finansowe czy sytuacja życiowa, naukowcy wskazują na inny, często pomijany czynnik. Osobowość i nastawienie psychiczne mogą w dużym stopniu determinować to, ile pieniędzy odkładamy. Coraz więcej badań potwierdza, że jest jedna cena, która sprzyja oszczędzaniu, niezależnie od poziomu zarobków. Co dokładnie mówią dane i jak można wykorzystać tę wiedzę w praktyce?
Cechy osobowości a oszczędzanie pieniędzy – ta jedna cecha zwiększa oszczędności
Jedno z największych badań w tym obszarze zostało przeprowadzone przez naukowców z University of Colorado Boulder oraz University of Hampshire. Analizie poddano dane aż 143 tysięcy osób z 14 krajów europejskich. Wyniki są jednoznaczne: osoby o optymistycznym nastawieniu oszczędzają średnio o 16,9 procent więcej niż osoby pesymistyczne.
Zdaniem autorów badania kluczowe znaczenie ma sposób postrzegania przyszłości. Optymiści częściej wierzą, że przyszłe wysiłki się opłacą, dlatego chętniej odkładają pieniądze nawet wtedy, gdy ich obecna sytuacja finansowa nie jest idealna. Szczególnie widoczne było to wśród osób o niskich dochodach. W dolnych 10 procentach grupy dochodowej optymizm wyraźnie zwiększał skłonność do oszczędzania.
Joe Gladstone, główny autor badania, podkreśla, że motywacja psychologiczna jest tu ważniejsza niż wiedza finansowa czy tolerancja ryzyka. Optymistyczne myślenie pomaga odkładać pieniądze nawet w trudnych warunkach ekonomicznych.
Przeczytaj także: Były włamywacz zdradza prawdę: gdzie NIE chować pieniędzy w domu
Dlaczego osoby o niskich dochodach zyskują najwięcej?
Ciekawym wnioskiem płynącym z badań jest fakt, że najsilniejszy wpływ optymizmu na oszczędzanie widać u osób mniej zamożnych. Dla nich każda odłożona kwota wymaga większego wysiłku, dlatego wiara w lepszą przyszłość działa jak dodatkowy bodziec.
W przypadku osób z najwyższych 10 procent dochodów efekt był znacznie słabszy. Naukowcy tłumaczą to tym, że wysokie zarobki same w sobie ułatwiają oszczędzanie, niezależnie od nastawienia psychicznego. To pokazuje, że optymizm może częściowo kompensować brak wysokich dochodów, jeśli chodzi o budowanie oszczędności.
Osobowość i pieniądze – znaczenie cech „Wielkiej Piątki”
Nie tylko optymizm ma znaczenie. Badania publikowane m.in. w czasopiśmie American Psychologist pokazują, że dopasowanie strategii oszczędzania do typu osobowości pozwala zwiększyć skuteczność odkładania pieniędzy nawet w krótkim okresie, podaje businessinsider.de.
Naukowcy analizowali tzw. Wielką Piątkę cech osobowości: otwartość, sumienność, ekstrawersję, ugodowość i neurotyczność. Okazuje się, że pozytywne nastawienie do przyszłości działa podobnie jak sumienność, która od lat kojarzona jest z odpowiedzialnością finansową i regularnym oszczędzaniem.
Eksperci podkreślają, że niezależnie od tego, czy ktoś jest optymistą czy pesymistą, kluczowe jest dostosowanie narzędzi finansowych do własnych cech. Pomocne mogą być m.in. aplikacje do oszczędzania, które pomagają kontrolować wydatki, wyznaczać cele i utrzymywać motywację na co dzień.
Wniosek jest prosty: praca nad nastawieniem psychicznym może realnie poprawić stan naszych finansów. Optymizm nie zastąpi dochodów, ale może pomóc lepiej wykorzystać to, co już mamy.