Wyobraź sobie, że na Twoje konto trafia przelew, który pozwala bez kredytu kupić nowy samochód albo spłacić większą część hipoteki. Brzmi jak marzenie. Tymczasem dla milionów pracowników w całej Europie to może stać się realnym scenariuszem. Wszystko za sprawą nowych przepisów o jawności wynagrodzeń i walce z dyskryminacją płacową. Unia Europejska wprowadza rewolucję, która ma raz na zawsze zmienić zasady gry na rynku pracy. A skutki mogą być odczuwalne bezpośrednio w Twoim portfelu.
Dyrektywa UE o jawności wynagrodzeń zmienia zasady gry
Nowa dyrektywa UE o przejrzystości wynagrodzeń musi zostać wdrożona do prawa krajowego najpóźniej do czerwca 2026 roku. Jej główny cel to walka z luką płacową oraz realne przeciwdziałanie sytuacjom, w których za tę samą pracę kobiety i mężczyźni otrzymują różne wynagrodzenie.
Zmiany zaczną się już na etapie rekrutacji. Pracodawcy będą zobowiązani do podawania widełek płacowych w ogłoszeniu o pracę albo najpóźniej przed pierwszą rozmową kwalifikacyjną. Zniknie także możliwość pytania kandydata o jego dotychczasowe zarobki. To kluczowe, ponieważ wiele osób przez lata „niesie” za sobą zaniżone stawki z poprzednich miejsc pracy.
Dla osób już zatrudnionych przewidziano silne narzędzie w postaci indywidualnego prawa do informacji o wynagrodzeniu. Pracownik będzie mógł oficjalnie zapytać, ile średnio zarabiają osoby na porównywalnym stanowisku, z podziałem na płeć. To koniec domysłów i niepewności. Zamiast plotek z kuchni biurowej pojawią się twarde dane.
Przeczytaj także: Koniec z abonamentem RTV. Od kwietnia te osoby mogą się wyrejestrować
Dyskryminacja płacowa pod lupą firm i sądów
Nowe przepisy szczególnie mocno dotkną większe przedsiębiorstwa. Firmy zatrudniające początkowo co najmniej 150 pracowników, a później już 100, będą musiały regularnie raportować dane dotyczące struktury wynagrodzeń. Jeśli w analizie wyjdzie różnica w wynagrodzeniu na poziomie co najmniej 5 procent, której nie da się obiektywnie uzasadnić, pracodawca będzie zobowiązany do podjęcia działań naprawczych. Co istotne, zmienia się również kwestia dowodowa. W przypadku podejrzenia dyskryminacji płacowej to firma będzie musiała wykazać, że różnice wynikają z takich czynników jak doświadczenie, kwalifikacje czy zakres odpowiedzialności.
Argument o „lepszych negocjacjach” przestanie być wystarczający. Jeżeli pracodawca nie udowodni, że różnice są obiektywnie uzasadnione, może zostać zobowiązany do wyrównania pensji oraz wypłaty zaległych świadczeń. W grę wchodzą także sankcje finansowe.
Możesz otrzymać zaległe wynagrodzenie nawet za 10 lat wstecz
Największe emocje budzi możliwość dochodzenia roszczeń wstecz. Co do zasady obowiązuje trzyletni termin przedawnienia liczony od momentu, w którym pracownik dowiedział się o nierównym traktowaniu. Jednak w sytuacji, gdy udowodni, że wcześniej nie miał realnej możliwości wykrycia nieprawidłowości, okres ten może zostać znacząco wydłużony.
W praktyce oznacza to, że w określonych przypadkach możliwe będzie dochodzenie zaległego wynagrodzenia nawet do 10 lat wstecz. A to już konkretne pieniądze. Przy różnicy rzędu 400 euro miesięcznie przez dekadę mówimy o kwocie sięgającej kilkudziesięciu tysięcy euro. Do tego dochodzą premie, dodatki i inne składniki wynagrodzenia, podaje inside-digital.de.
Dla wielu osób może to oznaczać finansowy przełom. Warunkiem jest jednak aktywność. Warto korzystać z prawa do informacji o średnich zarobkach na porównywalnym stanowisku, gromadzić dokumenty takie jak umowy o pracę, aneksy czy zakres obowiązków, a w razie wątpliwości skonsultować się z prawnikiem specjalizującym się w prawie pracy.