Niemcy szykują się na gorsze czasy. Jeszcze niedawno wielu konsumentów liczyło, że sytuacja gospodarcza zacznie się poprawiać, a presja związana z rosnącymi kosztami życia będzie stopniowo słabnąć. Tymczasem najnowsze dane dotyczące nastrojów gospodarstw domowych w Niemczech pokazują wyraźną zmianę zachowania. Ludzie ostrożniej podchodzą do pieniędzy, uważniej patrzą na przyszłe dochody i coraz częściej odkładają większe wydatki. Co dokładnie stoi za tą zmianą i dlaczego ekonomiści zwracają uwagę na jeden szczególny element badania?
Niemcy szykują się na gorsze czasy. Konsumenci stają się coraz ostrożniejsi
Najnowsze badanie przygotowane przez norymberskie instytuty NIM i GfK wskazuje na pogorszenie nastrojów konsumenckich we wrześniu. Na zlecenie Komisji Europejskiej przeprowadzono wywiady z 2 tys. konsumentów. Badanie objęło okres od 3 do 14 września 2026 roku.
Z wyników wynika, że Niemcy coraz ostrożniej podchodzą do swoich finansów. Szczególnie widoczny jest wzrost skłonności do oszczędzania. Jednocześnie pogorszyły się oczekiwania dotyczące przyszłych dochodów. To oznacza, że gospodarstwa domowe mogą ograniczać część wydatków nie tylko ze względu na aktualną sytuację, ale również z obawy przed tym, co wydarzy się w kolejnych miesiącach.
Wysokie ceny energii wpływają na decyzje gospodarstw domowych
Jednym z najważniejszych czynników wpływających na nastroje konsumentów pozostają wysokie ceny energii. Rosnące rachunki zwiększają poczucie niepewności i sprawiają, że część gospodarstw chce zachować większą poduszkę finansową. Rolf Bürkl, ekspert ds. konsumpcji w NIM, zwrócił uwagę, że większość gospodarstw domowych spodziewa się ograniczenia swojej siły nabywczej w związku z wysokimi kosztami energii.
W praktyce oznacza to większą ostrożność przy planowaniu domowego budżetu. Jeśli konsumenci spodziewają się wyższych kosztów utrzymania, częściej odkładają pieniądze zamiast przeznaczać je na większe zakupy.
Skłonność do oszczędzania najwyższa od czasu kryzysu finansowego
Szczególnie interesujący jest wynik dotyczący oszczędzania. Według autorów badania skłonność Niemców do odkładania pieniędzy gwałtownie wzrosła. Poziom tego wskaźnika osiągnął wartość, jakiej nie notowano od czasu światowego kryzysu finansowego z 2008 roku.
Nie oznacza to jednak, że wszystkie gospodarstwa domowe znajdują się w takiej samej sytuacji. Badacze wskazują, że szczególnie silny wzrost skłonności do oszczędzania widać wśród gospodarstw o lepszej sytuacji finansowej. W ich przypadku dodatkowe oszczędności mogą być również sposobem na częściowe zabezpieczenie się przed utratą realnej wartości zgromadzonych pieniędzy.
Niemcy odkładają większe zakupy
Zmiana nastrojów widoczna jest również w tzw. skłonności do zakupów. Jest to wskaźnik pokazujący, na ile konsumenci są gotowi przeznaczać pieniądze na większe wydatki. We wrześniu również ten element nieznacznie się pogorszył.
Dla gospodarki ma to znaczenie, ponieważ konsumpcja gospodarstw domowych jest jednym z ważnych elementów aktywności ekonomicznej. Jeżeli konsumenci odkładają zakup samochodu, sprzętu elektronicznego, mebli czy innych droższych produktów, firmy mogą odczuwać to w postaci słabszego popytu.
Obawy o przyszłe dochody wracają
Jednocześnie wyraźnie pogorszyły się oczekiwania dotyczące przyszłych dochodów. Wskaźnik obrazujący ocenę perspektyw finansowych gospodarstw domowych spadł do najniższego poziomu od kwietnia – podaje Tag24.
Wysokie ceny energii są tutaj jednym z elementów wpływających na oczekiwania konsumentów. Ludzie obawiają się, że nawet jeśli ich nominalne dochody pozostaną stabilne, rosnące koszty życia mogą ograniczyć to, ile faktycznie będą mogli za nie kupić. To właśnie poczucie utraty siły nabywczej może skłaniać część osób do bardziej zachowawczego zarządzania pieniędzmi. Przeczytaj także: W Niemczech biją na alarm. Ponad połowa mieszkańców nie ma zapasów na kryzys
Jest jednak jeden sygnał, który daje powód do ostrożnego optymizmu
Najnowsze badanie nie przynosi wyłącznie negatywnych informacji. Wśród konsumentów poprawiają się bowiem oczekiwania dotyczące przyszłej sytuacji gospodarczej. To już piąty miesiąc z rzędu, w którym Niemcy nieco lepiej oceniają perspektywy koniunktury.
Na poprawę tych oczekiwań mogły wpłynąć między innymi bardziej optymistyczne prognozy dotyczące wzrostu gospodarczego przedstawiane przez instytuty ekonomiczne. Z jednej strony gospodarstwa domowe stają się więc bardziej ostrożne i zwiększają oszczędności. Z drugiej — ich spojrzenie na przyszłą kondycję całej gospodarki stopniowo się poprawia.