
UE alarmuje w sprawie jajek: Niepokojące ustalenia dotyczące produktów spożywczych, które codziennie trafiają na stoły milionów Europejczyków. Najnowszy raport unijnych kontrolerów ujawnia, że nawet niewielkie ilości popularnej żywności mogą prowadzić do przekroczenia tolerowanej dawki niebezpiecznych substancji chemicznych. Szczególną uwagę zwracają wyliczenia dotyczące jajek, które dla wielu osób są podstawą codziennej diety. Eksperci wskazują również na zagrożenia związane ze spożywaniem niektórych gatunków ryb i mięsa. Wyniki analizy pokazują, jak poważnym problemem pozostaje obecność trwałych zanieczyszczeń w europejskim łańcuchu żywnościowym.

UE alarmuje w sprawie jajek. Niepokojące wyliczenia ekspertów
Europejski Trybunał Obrachunkowy zwrócił uwagę na problem obecności substancji PFAS w żywności. Są to syntetyczne związki chemiczne określane mianem „wiecznych chemikaliów”, ponieważ bardzo wolno rozkładają się w środowisku, a niektóre mogą przez wiele lat pozostawać w organizmie człowieka.
Substancje te są wykorzystywane między innymi przy produkcji powłok nieprzywierających, wodoodpornych materiałów, opakowań oraz pian gaśniczych. W wyniku działalności przemysłowej i zanieczyszczenia środowiska mogą przedostawać się do gleby, wody, a następnie do żywności.
Problem polega na tym, że człowiek może być narażony na PFAS z wielu źródeł jednocześnie. Nawet jeśli pojedynczy produkt spełnia obowiązujące normy, łączna ilość tych substancji przyjmowanych w ciągu tygodnia może przekroczyć poziom uznany za tolerowany.
Już trzy jajka tygodniowo mogą wystarczyć. Co dokładnie wykazał raport?
Europejski Urząd ds. Bezpieczeństwa Żywności (EFSA) określił tolerowane tygodniowe pobranie czterech wybranych substancji PFAS na poziomie 4,4 nanograma na kilogram masy ciała. Dla osoby ważącej 70 kilogramów oznacza to 308 nanogramów, czyli 0,308 mikrograma tygodniowo.
Europejscy kontrolerzy przeanalizowali, ile określonych produktów spożywczych wystarczyłoby do osiągnięcia tej wartości, gdyby zawierały PFAS w stężeniu odpowiadającym maksymalnemu dopuszczalnemu poziomowi.
Przeczytaj także: Eksperci przebadali jajka z supermarketów. Stanowczo odradzają te ze znanej sieci
W przypadku jajek wynik okazał się szczególnie zaskakujący. Według wyliczeń już około 181 gramów, czyli trzy jajka tygodniowo, mogłoby wystarczyć do osiągnięcia tolerowanej dawki tych substancji. Nie oznacza to jednak, że trzy zwykłe jajka tygodniowo są niebezpieczne. Obliczenia dotyczą hipotetycznej sytuacji, w której jajka zawierają PFAS na maksymalnym dopuszczalnym poziomie. Rzeczywista zawartość tych substancji w produktach dostępnych w sklepach może być znacznie niższa.
Nie tylko jajka. Na liście znalazły się także ryby i mięso
Z raportu wynika, że podobne zagrożenie może dotyczyć również innych popularnych produktów spożywczych. Przy założeniu maksymalnych dopuszczalnych stężeń PFAS tolerowana tygodniowa dawka dla osoby ważącej 70 kilogramów mogłaby zostać osiągnięta po spożyciu:
- 181 gramów jajek – około trzech sztuk;
- 39 gramów dzikiego łososia lub labraksa;
- 7 gramów sardeli (anchois);
- 237 gramów wołowiny lub wieprzowiny.
Tak niewielkie ilości pokazują, dlaczego eksperci zwracają uwagę na problem kumulowania się zanieczyszczeń w żywności.
Czy jajka sprzedawane w Niemczech są bezpieczne?
Jak informuje dziennik „Bild”, wyniki badań przeprowadzonych w Niemczech w 2024 roku wskazują, że rzeczywiste stężenia PFAS w badanych jajkach były znacznie niższe od obowiązujących limitów. Średnia zawartość tych substancji wynosiła około 0,06 mikrograma na kilogram w jajkach konwencjonalnych i 0,09 mikrograma na kilogram w jajkach ekologicznych. Dla porównania przywoływany limit wynosił 1,7 mikrograma na kilogram produktu.
Wyniki te nie wskazują, aby spożywanie trzech jajek tygodniowo stanowiło samo w sobie zagrożenie dla zdrowia. Eksperci podkreślają jednak, że PFAS mogą przedostawać się do organizmu również z wody pitnej, innych produktów spożywczych oraz zanieczyszczonego środowiska. Dlatego istotne jest ograniczanie całkowitego narażenia na te związki.
Jak PFAS wpływają na zdrowie człowieka?
Niektóre substancje należące do grupy PFAS mogą negatywnie wpływać na zdrowie, szczególnie przy długotrwałym narażeniu. Badania naukowe wskazują między innymi na możliwy związek określonych PFAS z osłabieniem odpowiedzi układu odpornościowego, podwyższonym poziomem cholesterolu, zaburzeniami rozwoju płodu oraz zwiększonym ryzykiem niektórych nowotworów.
Nie wszystkie związki z tej grupy mają jednak identyczne właściwości i nie wszystkie zostały równie dokładnie przebadane.
Dodatkowym problemem jest ich trwałość. W przeciwieństwie do wielu innych zanieczyszczeń niektóre PFAS bardzo wolno ulegają rozkładowi i mogą gromadzić się w środowisku przez długi czas.
Unijni kontrolerzy wskazują na luki w systemie bezpieczeństwa żywności
Europejski Trybunał Obrachunkowy zwraca uwagę, że system monitorowania i ograniczania PFAS w Unii Europejskiej nadal wymaga poprawy. Wiele substancji z tej grupy nie zostało jeszcze wystarczająco dokładnie przebadanych. Problemem pozostaje również nierównomierne prowadzenie kontroli przez państwa członkowskie.
Według ustaleń kontrolerów około jedna trzecia krajów UE nie prowadziła ukierunkowanych kontroli przestrzegania określonych ograniczeń dotyczących PFAS.mSzacowane koszty zdrowotne związane z narażeniem na te substancje w Europie sięgają dziesiątek miliardów euro rocznie.
Kontrolerzy apelują o skuteczniejsze monitorowanie zanieczyszczeń, lepszą wymianę informacji między państwami oraz przyspieszenie działań ograniczających przedostawanie się PFAS do środowiska i żywności.
Czy należy ograniczyć spożywanie jajek?
Pomimo niepokojących wyliczeń eksperci nie zalecają rezygnacji z jedzenia jajek. Są one źródłem pełnowartościowego białka, witamin i innych ważnych składników odżywczych. Raport nie wprowadza nowego limitu spożycia jajek ani nie stwierdza, że trzy jajka tygodniowo są niebezpieczne dla każdego konsumenta.
