Ujawniono tajny plan UE: Europa coraz poważniej przygotowuje się na scenariusz, który jeszcze niedawno wydawał się nie do pomyślenia. Z ujawnionych informacji wynika, że w Brukseli analizowany jest tajny plan dotyczący bezpieczeństwa kontynentu w razie poważnego kryzysu. Dokument ma pokazywać, jak UE mogłaby działać, gdyby wsparcie ze strony Stanów Zjednoczonych okazało się ograniczone lub niewystarczające. To sygnał, że europejscy przywódcy coraz mocniej biorą pod uwagę czarny scenariusz.
Przez osiem dekad Europa żyła w przekonaniu, że w razie potrzeby „Amerykanie przyjdą z pomocą”. Że artykuł 5 traktatu NATO jest realną gwarancją bezpieczeństwa, a nie tylko polityczną obietnicą. To poczucie pewności pozwalało europejskim państwom wydawać mniej na obronność i zostawiać Waszyngtonowi największą część rachunku za bezpieczeństwo świata Zachodu.
Teraz ta pewność zaczyna się chwiać. Europa coraz poważniej przygotowuje się na scenariusz, w którym będzie musiała bronić się bez wsparcia Stanów Zjednoczonych. W tle pojawia się tajny plan, który pokazuje, że europejscy przywódcy biorą pod uwagę najtrudniejszy wariant: walkę bez Ameryki.
Jak ujawnił The Economist , na podstawie rozmów z wysokimi rangą oficerami i urzędnikami obrony z kilku państw NATO, część europejskich armii ma potajemnie opracowywać plany działania nie tylko bez pomocy Ameryki, ale także bez dużej części natowskiej infrastruktury dowodzenia i kontroli. „Kryzys wokół Grenlandii był sygnałem alarmowym” — miał powiedzieć cytowany przez tygodnik szwedzki urzędnik. „Zrozumieliśmy, że potrzebujemy planu B”.
Według tych informacji sekretarz generalny NATO Mark Rutte miał wyraźnie zakazać publicznych rozmów na ten temat. Powodem ma być obawa, że taka debata mogłaby przyspieszyć wycofywanie się USA z europejskiego bezpieczeństwa. Mimo to, jak wynika z ustaleń tygodnika, plan istnieje.
Przeczytaj także: Rosja podała cele ataków w Europie. Na liście m.in. Polska
Ameryka wycofuje się z pierwszej linii
Co wywołało panikę w Europie? Według opisywanego scenariusza punktem zwrotnym miały być kolejne decyzje i wypowiedzi Donalda Trumpa. Najpierw pojawiły się groźby dotyczące przejęcia Grenlandii od Danii — a więc sytuacja, w której jedno państwo NATO zostało postawione pod presją przez lidera najważniejszego kraju sojuszu. Potem przyszła wojna z Iranem, apel do Europejczyków o wsparcie i gwałtowna reakcja, gdy europejscy sojusznicy odmówili.
Następnie Waszyngton miał anulować rozmieszczenie brygady pancernej w Polsce, a w tym tygodniu kolejne 5 tys. amerykańskich żołnierzy otrzymało rozkaz wycofania się z Niemiec. Naczelny dowódca sił sojuszniczych w Europie tłumaczył tę zmianę jako „NATO 3.0”: europejscy sojusznicy mają odpowiadać za obronę konwencjonalną, a Stany Zjednoczone pozostają głównie gwarantem odstraszania nuklearnego.
Tajny plan Europy: obrona bez Ameryki
W centrum tej zmiany znajdują się Niemcy. To właśnie tu dokonuje się jedna z najbardziej spektakularnych przemian w powojennej historii kraju. Przez dekady Berlin był hamulcem wielu inicjatyw dotyczących europejskiej autonomii obronnej. Niemcy wolały, aby to Stany Zjednoczone przewodziły NATO i brały na siebie najcięższy ciężar bezpieczeństwa.
Pod rządami kanclerza Friedricha Merza ta strategia miała się jednak radykalnie zmienić. Merz zapowiedział, że chce uczynić z Bundeswehry „najsilniejszą armię konwencjonalną w Europie”. Stwierdził też, że Władimir Putin rozumie tylko język siły.
W 2026 roku niemiecki budżet obronny osiągnął rekordowy poziom 108 mld euro. To wzrost o 32 proc. w porównaniu z poprzednim rokiem i największy jednoroczny skok w historii Republiki Federalnej. Merz zniósł konstytucyjne ograniczenia zadłużenia dla wydatków wojskowych, a Niemcy awansowały w rankingu SIPRI na czwarte miejsce na świecie pod względem nakładów na obronność.
Oficjalna strategia niemieckiego Ministerstwa Obrony, opublikowana w kwietniu 2026 roku, wskazuje Rosję jako „największe i najbardziej bezpośrednie zagrożenie”. Dokument wyznacza też rok 2029 jako termin, do którego Bundeswehra ma być gotowa na konflikt na dużą skalę.
Europejska alternatywa dla NATO
Zmiana stanowiska Niemiec odblokowała europejski Plan B. Jak pisze „Wall Street Journal”, inicjatywa określana jako „NATO Europa” nabrała tempa właśnie po zgodzie Berlina. Zakłada ona stopniowe obsadzanie kluczowych stanowisk dowódczych przez Europejczyków oraz zastępowanie części amerykańskich zdolności wojskowych europejskimi strukturami.
Równolegle coraz większe znaczenie zyskuje Joint Expeditionary Force — koalicja dziesięciu państw nordyckich i bałtyckich pod przewodnictwem Wielkiej Brytanii. To dziś jedna z najbardziej wiarygodnych alternatywnych struktur bezpieczeństwa w Europie. Jej przewaga polega na tym, że może działać bez jednomyślnej zgody wszystkich państw NATO, a więc również bez amerykańskiego weta. Dysponuje też własnymi sieciami łączności i opiera się na brytyjskim arsenale nuklearnym.
Paradoks polega na tym, że przez swoją nieprzewidywalność Trump zmusza Europę do zrobienia dokładnie tego, czego Ameryka domagała się od niej od dekad: poważnego dozbrojenia i strategicznej samodzielności, zauważa ZiarulRomanesc.
Różnica jest jednak zasadnicza. Ta autonomia nie powstaje już jako uzupełnienie partnerstwa z USA, ale coraz częściej jako alternatywa na wypadek braku Ameryki. Pytanie nie brzmi już tylko: „jak wzmocnić NATO?”, ale: „jak działać bez NATO, jeśli będzie trzeba?”
„The Economist” ujmuje to bez złudzeń: odstraszanie oparte na kimś, kto może się nie pojawić, nie jest prawdziwym odstraszaniem. To iluzja bezpieczeństwa. Europa zaczyna to rozumieć i właśnie dlatego organizuje własną obronę — bo coraz częściej zakłada, że w krytycznym momencie może nie mieć innego wyjścia.