Egzamin na prawo jazdy w Polsce będzie w określonych przypadkach dostępny również dla Polaków, którzy na stałe mieszkają w Niemczech, Holandii i innych krajach Unii Europejskiej. Bruksela zatwierdziła regulacje, które zmieniają dotychczasowe zasady uzyskiwania uprawnień do prowadzenia samochodów osobowych. Dla części osób oznacza to możliwość uniknięcia jednej z największych przeszkód, z jakimi spotykają się podczas ubiegania się o prawo jazdy za granicą. Nowe rozwiązanie nie będzie jednak dostępne dla wszystkich. O jego zastosowaniu zdecyduje konkretny warunek.
Egzamin na prawo jazdy w Polsce: Dobre wieści dla Polaków mieszkających za granicą
Unia Europejska przyjęła dyrektywę 2025/2205, która wprowadza szereg zmian dotyczących wydawania praw jazdy. Jednym z najważniejszych rozwiązań jest ułatwienie uzyskania pierwszego prawa jazdy kategorii B osobom mieszkającym poza krajem swojego obywatelstwa. Nowe przepisy mogą mieć szczególne znaczenie dla Polaków, którzy od lat mieszkają i pracują w Niemczech, ale nie posługują się swobodnie językiem niemieckim.
Obecnie w Unii Europejskiej obowiązuje zasada, zgodnie z którą prawo jazdy uzyskuje się co do zasady w państwie zwykłego zamieszkania. W praktyce oznacza to, że Polak, który na stałe mieszka w Niemczech, powinien zazwyczaj ubiegać się o dokument właśnie w tym kraju. Nie wystarczy wyjechać do Polski na kilka tygodni, zapisać się na kurs i przystąpić do egzaminu. Przepisy unijne wiążą bowiem możliwość uzyskania prawa jazdy z miejscem zamieszkania. Unia Europejska zdecydowała się wprowadzić ważny wyjątek od tej zasady.
Zgodnie z nową dyrektywą osoby mieszkające w innym państwie członkowskim będą mogły w określonych sytuacjach uzyskać pierwsze prawo jazdy kategorii B w kraju swojego obywatelstwa. Dla polskich obywateli oznacza to możliwość uzyskania dokumentu w Polsce, mimo że ich miejscem zwykłego zamieszkania są Niemcy, Holandia lub inne państwo UE.
Przeczytaj także: UE zatwierdziła zmiany w prawie jazdy kat. B. Kierowcy zyskują nowe uprawnienia
Najważniejsza zmiana dotyczy osób, które napotykają trudności językowe podczas egzaminów na prawo jazdy. Nowe przepisy przewidują, że obywatel UE będzie mógł uzyskać pierwsze prawo jazdy kategorii B w kraju swojego obywatelstwa, jeżeli państwo zamieszkania nie zapewnia możliwości przystąpienia do egzaminu teoretycznego lub praktycznego w odpowiednim języku albo z pomocą tłumacza. Oznacza to, że Polak mieszkający w Niemczech może w przyszłości uzyskać możliwość zdawania egzaminu w Polsce, jeżeli nie będzie miał zapewnionych odpowiednich warunków językowych w Niemczech.
Komisja Europejska uzasadnia zmianę tym, że egzamin na prawo jazdy powinien przede wszystkim sprawdzać znajomość przepisów ruchu drogowego i umiejętność prowadzenia pojazdu, a nie kompetencje językowe kandydata. Nie oznacza to jednak pełnej dowolności w wyborze kraju egzaminowania.
Nie każdy skorzysta z nowych zasad
Nowe przepisy nie dają wszystkim Polakom mieszkającym za granicą automatycznego prawa do zdawania egzaminu w Polsce. Kluczowe znaczenie będzie miała dostępność egzaminów w języku polskim lub możliwość skorzystania z tłumacza w kraju zamieszkania. Jeżeli państwo, w którym mieszka kandydat, zapewnia wymagane rozwiązania językowe, wyjątek przewidziany w dyrektywie nie znajdzie zastosowania. Co istotne, przepisy odnoszą się do pierwszego uzyskania prawa jazdy kategorii B, a nie do wszystkich kategorii uprawnień.
Oznacza to również, że osoby posiadające już prawo jazdy nie uzyskają na tej podstawie dodatkowych uprawnień do prowadzenia pojazdów.
Czy znika zasada 185 dni?
Nie. Unia Europejska utrzymuje zasadę zwykłego miejsca zamieszkania. Zgodnie z nową dyrektywą jest nim zasadniczo miejsce, w którym dana osoba przebywa przez co najmniej 185 dni w okresie poprzednich 365 dni ze względu na więzi osobiste lub zawodowe. Nowe rozwiązanie stanowi wyjątek od tej zasady, a nie jej całkowite zniesienie.
W praktyce oznacza to, że samo posiadanie polskiego obywatelstwa nie będzie wystarczającym powodem, aby wybrać Polskę jako miejsce uzyskania prawa jazdy.
Od kiedy zaczną obowiązywać nowe zasady?
Dyrektywa UE 2025/2205 została przyjęta 22 października 2025 roku, a opublikowano ją w Dzienniku Urzędowym Unii Europejskiej 5 listopada 2025 roku. Weszła w życie 25 listopada 2025 roku. Nie oznacza to jednak, że Polacy mieszkający za granicą mogą już teraz korzystać z nowego wyjątku. Państwa członkowskie mają czas na dostosowanie swoich przepisów krajowych. Zasadniczy termin rozpoczęcia stosowania nowych regulacji przypada na 26 listopada 2029 roku.
Do tego czasu osoby planujące zdobycie prawa jazdy powinny kierować się aktualnie obowiązującymi przepisami w kraju swojego zamieszkania.
Prawo jazdy w UE. Zmian będzie więcej
Ułatwienia dla obywateli mieszkających za granicą są tylko częścią szerokiej reformy unijnych przepisów. Nowe regulacje przewidują również wprowadzenie cyfrowych praw jazdy, rozwiązania dotyczące prowadzenia samochodów przez 17-latków pod opieką doświadczonego kierowcy oraz okres próbny dla początkujących kierowców. Celem reformy jest poprawa bezpieczeństwa na europejskich drogach, ujednolicenie zasad i ograniczenie barier administracyjnych.