Dlaczego paszporty mają różne kolory? Na lotnisku traktujemy go jak oczywistość: mała książeczka, którą podajemy w okienku kontroli. A jednak kolor okładki paszportu nie jest wyłącznie kwestią gustu. Bordowy, niebieski, zielony czy czarny potrafi zdradzić sporo: od kulturowych korzeni i religijnych skojarzeń po polityczne symbole. Ten drobny detal bywa jednym z najbardziej rozpoznawalnych znaków państwowej tożsamości. Skąd więc biorą się różnice?
Dlaczego paszporty mają różne kolory?
Nie ma jednego, globalnego przepisu, który nakazywałby państwom wybór konkretnej barwy okładki. Decyzja należy do każdego kraju z osobna i zwykle wynika z mieszanki tradycji, geografii, religii albo przynależności do określonego bloku politycznego. Z czasem na świecie ukształtowały się jednak cztery dominujące „rodziny” kolorystyczne – na tyle popularne, że wiele osób zaczęło traktować je jak nieformalny standard.
Dlaczego dominują ciemne barwy?
Tu w grę wchodzi przede wszystkim praktyczność. Paszporty są intensywnie używane, często lądują w kieszeniach, torbach i plecakach, są narażone na zarysowania, zabrudzenia czy wilgoć. Ciemniejsze okładki wolniej się niszczą i dłużej wyglądają „porządnie”. Ale kolor to nie tylko kwestia trwałości. W wielu przypadkach to również świadomy sygnał wizerunkowy – państwa w subtelny sposób „opowiadają” o sobie światu także przez taki detal.
Cztery kolory paszportów i ich znaczenie
Bordowy (ciemnoczerwony) to barwa najmocniej kojarzona z Europą. W krajach Unii Europejskiej przyjęła się jako znak wspólnej tożsamości, stabilności oraz przywiązania do tradycji i dziedzictwa. W praktyce bordowy paszport stał się jednym z najbardziej rozpoznawalnych symboli europejskiej integracji.
Niebieski częściej spotkamy w obu Amerykach oraz w państwach Mercosur. Bywa wiązany z ideą „Nowego Świata”, otwartością i świeżym początkiem. Dobrym przykładem pozostaje Wielka Brytania, która po Brexicie wróciła do niebieskiej okładki, zaznaczając w ten sposób symboliczny dystans wobec Unii Europejskiej.
Przeczytaj również: Niemcy ostrzegają przed zniszczonym paszportem. „To może zrujnować wakacje”
Zielony jest popularny w krajach, w których większość mieszkańców stanowią muzułmanie. W islamie zieleń ma znaczenie sakralne i jest silnie powiązana z tradycją religijną, dlatego w wielu miejscach wybór tej barwy jest czytelnym nawiązaniem do duchowej tożsamości.
Czarny uchodzi za najrzadszy i często odbierany jest jako najbardziej „prestiżowy”. Spotyka się go m.in. w paszportach dyplomatycznych, ale czarne okładki pojawiają się też w dokumentach niektórych państw, jak Nowa Zelandia czy wybrane kraje afrykańskie. Zwykle kojarzy się z powagą, autorytetem i suwerennością. Przeczytaj też: Tylko 3 osoby na świecie mogą podróżować bez paszportu: Kim one są?
Skąd wziął się bordowy paszport europejski?
Po II wojnie światowej coraz wyraźniej widać było potrzebę ujednolicenia dokumentów podróży. W 1981 roku Rada Wspólnot Europejskich zdecydowała, że paszporty państw członkowskich będą miały bordową okładkę, a z czasem doprecyzowano nawet konkretny odcień. Jednocześnie międzynarodowe normy techniczne dotyczące paszportów ustala ICAO, agenda ONZ odpowiedzialna za lotnictwo cywilne – pisze portal geopop.it. Obejmują one m.in. materiały, zabezpieczenia, odporność na temperaturę i wilgoć oraz elementy utrudniające fałszerstwa. Co ciekawe, w tych regulacjach nie ma ani słowa o kolorze okładki – państwa zachowują tu pełną swobodę. Bo paszport to nie tylko dokument. To także mały manifest narodowej tożsamości, który nosimy w kieszeni.