Emerytura dla osób, które nie pracowały zawodowo – przez lata zajmowali się domem, wychowywali dzieci lub opiekowali się bliskimi i nie odprowadzali składek. Wiele osób jest przekonanych, że w takiej sytuacji na starość nie przysługuje im żadne wsparcie. Rzeczywistość w Niemczech wygląda jednak inaczej. Państwo przewiduje pomoc także dla osób bez historii zawodowej – choć trzeba jasno powiedzieć: nie chodzi o klasyczną emeryturę, lecz o świadczenie socjalne dla seniorów.
Emerytura dla osób, które nie pracowały zawodowo
Zasada jest jednoznaczna: kto nie pracował i nie opłacał składek, nie ma prawa do standardowej emerytury z Deutsche Rentenversicherung. Niemiecki system emerytalny jest systemem składkowym – brak aktywności zawodowej oznacza brak „własnej” emerytury. Nie oznacza to jednak, że takie osoby pozostają bez wsparcia. Osoby, które nie są w stanie samodzielnie się utrzymać:
- przed osiągnięciem wieku emerytalnego otrzymują Bürgergeld
- po jego osiągnięciu mogą ubiegać się o Grundsicherung, czyli świadczenie socjalne dla seniorów
Jak podaje „Stern”, Grundsicherung bywa określana jako „emerytura dla osób, które nigdy nie pracowały”. W rzeczywistości jest to pomoc socjalna finansowana z podatków, a nie świadczenie z zakładu ubezpieczeń społecznych.
Deutsche Rentenversicherung wskazuje orientacyjnie, że osoby z dochodem poniżej około 1062 euro miesięcznie powinny sprawdzić, czy przysługuje im to świadczenie.
Emerytura Grundsicherung w Niemczech – najważniejsze zasady
Świadczenie Grundsicherung urząd przyznaje na okres 12 miesięcy, dlatego wnioskodawca musi co roku składać nowy wniosek. Dokumenty zainteresowana osoba składa zazwyczaj w urzędzie socjalnym właściwym dla miejsca zamieszkania. Co ważne, państwo nie zmusza beneficjentów do całkowitego pozbycia się majątku. Ochroną objęta pozostaje m.in. gotówka do 10 000 euro, standardowe wyposażenie gospodarstwa domowego, przedmioty o wartości sentymentalnej oraz własne mieszkanie lub dom, o ile ich wielkość i standard odpowiadają sytuacji osoby korzystającej ze wsparcia.
Równocześnie urząd szczegółowo sprawdza wszystkie możliwe źródła dochodu. Przy ustalaniu prawa do świadczenia uwzględnia m.in. alimenty, dochody z wynajmu nieruchomości, odsetki, renty wdowie oraz wypłaty z polis ubezpieczeniowych, które mogą obniżyć wysokość przysługującej pomocy.
Obowiązek utrzymania rodziców – kiedy dotyczy dorosłych dzieci
W Niemczech dorosłe dzieci mogą być zobowiązane do finansowego wsparcia swoich rodziców, np. gdy ci pobierają Grundsicherung i nie są w stanie samodzielnie się utrzymać. Taki obowiązek dotyczy jednak tylko osób, których roczny dochód brutto przekracza 100 000 euro. W praktyce oznacza to, że tylko najlepiej zarabiające osoby muszą dokładać się do utrzymania swoich rodziców. W pozostałych przypadkach koszty pokrywa państwo.
Wychowywanie dzieci też daje prawo do emerytury
Jak podkreśla „Stern”, osoby, które nie pracowały zawodowo, ale wychowywały dzieci, mogą uzyskać własne prawo do emerytury, choć jej wysokość pozostaje niska. Kluczowe znaczenie mają tu tzw. okresy wychowawcze (Kindererziehungszeiten), które niemiecki system emerytalny traktuje jak lata składkowe.
Za każde dziecko zaliczane są trzy lata ubezpieczenia, najczęściej przypisywane matce. W przypadku dzieci urodzonych przed 1992 rokiem okres ten wynosi 2,5 roku. Po zgromadzeniu łącznie pięciu lat takich okresów powstaje formalne prawo do emerytury. Warunek jest jeden: konieczne jest złożenie wniosku i przeprowadzenie tzw. kontenklärung, czyli uporządkowania konta emerytalnego. Nic nie odbywa się automatycznie – bez wniosku świadczenie nie zostanie przyznane.
Przeczytaj także: Ten list wygląda niewinnie. Emeryci tracą przez niego dane i pieniądze
Ile wynosi taka emerytura?
Okresy wychowawcze są liczone tak, jakby rodzic zarabiał średnią krajową. Mimo to kwoty pozostają niskie. Jak informuje Deutsche Rentenversicherung rodzic, który nie pracował i wychował czworo dzieci, może liczyć maksymalnie na ok. 451 euro emerytury miesięcznie (stan na kwiecień 2024 r.).
To wciąż poniżej progu Grundsicherung, co oznacza, że w praktyce takie osoby i tak korzystają z dodatkowej emerytury socjalnej.
Dziękujemy za przeczytanie naszego artykułu. Śledź nasz portal PolskiObserwator.de na Google News, aby na bieżąco otrzymywać najnowsze wiadomości z Niemiec i ze świata, a także praktyczne informacje dotyczące życia w Niemczech. Dołącz także do naszej społeczności na Facebooku!