Przyjmujesz gotówkę, wydajesz resztę i dopiero po czasie odkrywasz, że banknot nie jest prawdziwy. W takiej sytuacji straty mogą być nieuniknione, a próba pozbycia się problemu na własną rękę może skończyć się poważnymi konsekwencjami. W Niemczech skala zjawiska wciąż budzi niepokój, mimo że najnowsze statystyki pokazują pewną poprawę. Policja zwraca uwagę również na zaskakujący problem związany z osobami podejrzewanymi o wprowadzanie fałszywych pieniędzy do obiegu.
Fałszywe pieniądze zalewają Niemcy
Według danych Deutsche Bundesbank, czyli niemieckiego banku centralnego, w 2025 roku w Niemczech wykryto około 68 tys. fałszywych banknotów euro. Szacunkowa wartość związanych z nimi strat wyniosła około 4 mln euro. W porównaniu z poprzednim rokiem liczba wykrytych falsyfikatów spadła o około 6 proc. Nie oznacza to jednak, że problem został rozwiązany. Statystyki mogą wyraźnie zmieniać się z roku na rok, dlatego pojedynczy spadek nie wystarcza, by mówić o trwałej poprawie sytuacji.
Warto też pamiętać, że liczba wykrytych banknotów nie jest równoznaczna z liczbą fałszywych pieniędzy znajdujących się w obiegu w danym momencie. Pokazuje natomiast, jak duża skala problemu ujawniana jest przez odpowiednie służby.
Szczególnie dotkliwe mogą być przypadki, w których oszuści wykorzystują banknoty o wysokich nominałach. Wystarczy, że sprzedawca przyjmie fałszywe 100 euro i wyda klientowi resztę w prawdziwych pieniądzach, aby poniósł stratę.
Przeczytaj także: Niemcy likwidują znaną metodę płatności. Wielka zmiana wchodzi w życie już niedługo
Sprzedawcy muszą dokładnie sprawdzać każdy banknot
Jak wynika z materiału niemieckiego nadawcy publicznego NDR, problem fałszywych pieniędzy wpływa na codzienną pracę przedsiębiorców. Przykładem jest punkt gastronomiczny na festynie w miejscowości Zetel w Dolnej Saksonii, gdzie każdego dnia obsługiwanych jest wielu klientów płacących gotówką.
Właściciel punktu, René Claasen, zdecydował się na kontrolowanie każdego przyjmowanego banknotu. Powodem są powtarzające się próby płacenia fałszywymi pieniędzmi. W miejscach, w których obsługa musi szybko przyjmować płatności i wydawać resztę, dokładna weryfikacja każdego banknotu stanowi dodatkowe obciążenie. Jednocześnie pominięcie kontroli może oznaczać bezpośrednią stratę finansową.
Podobne ryzyko dotyczy nie tylko restauracji i punktów gastronomicznych. Na fałszywe banknoty mogą natrafić również sprzedawcy na targowiskach, podczas imprez masowych czy w sklepach o dużym natężeniu ruchu.
Fałszywe 100 euro za towar wart zaledwie euro
Jeden z przypadków opisanych przez NDR dotyczy mężczyzny, który miał próbować zapłacić w supermarkecie w Hamburgu fałszywym banknotem o nominale 100 euro za towar wart zaledwie 1 euro. Podczas jednej z policyjnych interwencji znaleziono podobno około 80 kolejnych podrobionych banknotów. W trakcie późniejszego przeszukania funkcjonariusze mieli zabezpieczyć jeszcze trzy fałszywe banknoty 100 euro.
Tego rodzaju metoda może służyć do uzyskania prawdziwej reszty przy użyciu fałszywych pieniędzy. Oszust próbuje zapłacić wysokim nominałem za tani produkt, licząc na to, że sprzedawca nie zauważy podrobienia.
Należy jednak podkreślić, że opisane okoliczności dotyczą podejrzeń przedstawionych w materiale prasowym. Nie ma informacji pozwalających stwierdzić, czy postępowanie zakończyło się prawomocnym wyrokiem.
Jak rozpoznać fałszywy banknot euro?
Europejski Bank Centralny i Deutsche Bundesbank zalecają sprawdzanie banknotów zgodnie z zasadą „dotknij, popatrz, przechyl”. Zamiast polegać na jednym zabezpieczeniu, warto zweryfikować kilka różnych elementów.
1. Dotknij – sprawdź papier i wypukłości
Prawdziwe banknoty euro są wykonane ze specjalnego papieru bawełnianego, który różni się w dotyku od zwykłego papieru. Na powierzchni znajdują się również elementy wykonane wypukłym drukiem.
Jeżeli banknot jest podejrzanie gładki, miękki lub nie ma wyczuwalnych zabezpieczeń, warto przyjrzeć mu się dokładniej. Samo wrażenie dotykowe nie przesądza jednak o autentyczności, ponieważ zużyte banknoty mogą mieć inną fakturę niż nowe.
2. Popatrz – sprawdź banknot pod światło
Po uniesieniu banknotu pod światło powinny być widoczne określone zabezpieczenia, w tym znak wodny oraz nitka zabezpieczająca.
Na banknotach z serii „Europa” znak wodny przedstawia między innymi portret mitologicznej Europy. Nitka zabezpieczająca jest widoczna jako ciemny pasek.
W przypadku falsyfikatów zabezpieczenia mogą być nieobecne, niedokładne albo jedynie nadrukowane na powierzchni papieru.
3. Przechyl – zwróć uwagę na hologram i szmaragdową liczbę
Na banknotach z serii „Europa” szmaragdowa liczba zmienia kolor podczas przechylania, a widoczny na niej pasek świetlny przemieszcza się. Zmienia się również wygląd hologramu, zależnie od kąta patrzenia.
Szczegółowe zabezpieczenia różnią się w zależności od nominału i serii banknotu. Dlatego w razie wątpliwości warto porównać podejrzany banknot z egzemplarzem, którego autentyczność nie budzi zastrzeżeń.
Co zrobić, gdy otrzymasz fałszywe pieniądze?
Osoba, która nieświadomie przyjęła podrobiony banknot, nie popełnia automatycznie przestępstwa. Problem pojawia się jednak wtedy, gdy dowiaduje się o fałszerstwie i mimo to próbuje wykorzystać banknot jako prawdziwe pieniądze.
Jeżeli podejrzewasz, że otrzymałeś fałszywe euro, przede wszystkim nie próbuj zapłacić nim w kolejnym sklepie. W ten sposób możesz narazić się na odpowiedzialność karną.
Zamiast tego należy:
- Oddzielić podejrzany banknot od pozostałej gotówki.
- Zapamiętać, kiedy i w jakich okolicznościach został otrzymany.
- Zgłosić podejrzenie policji lub skontaktować się z odpowiednią placówką bankową.
- Postępować zgodnie z instrukcjami dotyczącymi sprawdzenia i przekazania banknotu.
Nie należy również narażać się na konflikt z osobą, od której banknot został otrzymany. W przypadku podejrzenia oszustwa najważniejsze jest bezpieczeństwo, a ustalenie okoliczności zdarzenia należy pozostawić odpowiednim służbom.
Czy można odzyskać pieniądze za fałszywy banknot?
To jedna z najbardziej nieprzyjemnych konsekwencji przyjęcia falsyfikatu. Za fałszywy banknot euro co do zasady nie przysługuje zwrot jego wartości.
Jeżeli sprzedawca przyjmie podrobione 50 euro, nie otrzyma automatycznie prawdziwego banknotu o tej samej wartości. Strata finansowa może więc pozostać po jego stronie.
W niektórych sytuacjach możliwe może być dochodzenie roszczeń od osoby, która przekazała fałszywe pieniądze. Zależy to jednak od okoliczności konkretnej sprawy, a ustalenie tożsamości sprawcy i odzyskanie środków nie zawsze jest możliwe.
Dlatego tak istotne jest sprawdzanie gotówki już w momencie jej przyjmowania. Dotyczy to szczególnie przedsiębiorców, ale również osób sprzedających prywatnie droższe przedmioty, takie jak telefony, rowery czy konsole do gier.
Jakie kary grożą za posługiwanie się fałszywymi pieniędzmi w Niemczech?
Niemieckie prawo przewiduje surowe konsekwencje za fałszowanie pieniędzy i niektóre formy wprowadzania ich do obiegu. Kluczowe znaczenie mają tutaj przepisy § 146 i § 147 niemieckiego kodeksu karnego (StGB).
Zgodnie z § 146 StGB fałszowanie pieniędzy, a także określone przypadki ich zdobywania i wprowadzania do obiegu, mogą podlegać karze pozbawienia wolności. W podstawowym typie przestępstwa przewidziano karę co najmniej jednego roku więzienia. W przypadkach mniejszej wagi kara może wynosić od trzech miesięcy do pięciu lat pozbawienia wolności.
Z kolei § 147 StGB dotyczy określonych przypadków puszczania fałszywych pieniędzy w obieg jako prawdziwych, jeżeli nie zachodzą surowsze przesłanki przewidziane w § 146. Za takie czyny może grozić kara do pięciu lat pozbawienia wolności lub grzywna, donosi verbraucherschutzforum.
Szczególną uwagę śledczy zwracają również na młodych ludzi. Według funkcjonariusza cytowanego przez NDR wśród podejrzanych o tego rodzaju przestępstwa często pojawiają się nieletni i młodzi dorośli. Nie oznacza to jednak, że można na tej podstawie określić ich udział w ogólnej liczbie takich przestępstw w całych Niemczech. W przypadku osób niepełnoletnich zastosowanie mogą mieć przepisy niemieckiego prawa karnego dla nieletnich. Dzieci poniżej 14. roku życia nie ponoszą w Niemczech odpowiedzialności karnej.