Przez lata uczniowie niemieckich szkół otrzymywali świadectwa, które nie odzwierciedlały ich rzeczywistych wyników w nauce. Dopiero skarga jednej z byłych uczennic doprowadziła do ujawnienia poważnych nieprawidłowości. Kontrola przeprowadzona w Dolnej Saksonii wykazała setki błędów. Dla części młodych ludzi ich konsekwencje okazały się wyjątkowo dotkliwe.
Błędne świadectwa w Niemczech. Kontrola ujawniła setki nieprawidłowości
Ministerstwo Kultury i Edukacji Dolnej Saksonii przeprowadziło szeroko zakrojoną kontrolę świadectw szkolnych wydawanych w ciągu ostatnich dziesięciu lat. Powodem były nieprawidłowości wykryte wcześniej w jednej ze szkół w Vechcie. Okazało się, że uczniowie przez długi czas otrzymywali tam oceny końcowe, które nie uwzględniały prawidłowo obowiązujących zasad wyrównywania słabszych wyników.
Wyniki kontroli ujawniły, że co najmniej 886 świadectw zostało wystawionych nieprawidłowo. Zdecydowana większość przypadków dotyczyła szkół typu Oberschule. Właśnie tam stwierdzono 829 błędnych dokumentów. Pozostałe 57 przypadków wykryto w szkołach Gesamtschule, czyli placówkach oferujących różne ścieżki kształcenia w ramach jednej szkoły.
Jak poinformowała minister edukacji Dolnej Saksonii Julia Willie Hamburg z partii Zielonych, sprawdzono łącznie około 30 500 świadectw z ostatnich dziesięciu lat. To część z około 204 000 wszystkich świadectw ukończenia odpowiednich etapów edukacji w tym okresie.
Przeczytaj także: Tragiczny pożar w Niemczech. Dwie osoby nie żyją, 14 zostało rannych. Policja podejrzewa podpalenie
Ministerstwo określiło przedsięwzięcie jako największą kontrolę świadectw w historii kraju związkowego. Według oficjalnych danych błędy stanowią 0,43 proc. wszystkich wydanych świadectw. Przedstawiciele opozycyjnej CDU zwracają jednak uwagę, że szczegółowej kontroli poddano zaledwie część dokumentów.
Na czym polegał błąd? Uczniowie otrzymywali zbyt niskie oceny końcowe
Przyczyną problemów okazały się nieprawidłowo stosowane przepisy dotyczące wyrównywania ocen. Zgodnie z obowiązującymi zasadami słabsze wyniki z jednego przedmiotu mogą zostać zrekompensowane lepszymi ocenami z innych zajęć. Mechanizm ten ma znaczenie przy ustalaniu, czy uczeń spełnia wymagania niezbędne do uzyskania określonego rodzaju świadectwa.
W części szkół przepisy interpretowano jednak niewłaściwie. W efekcie niektórzy uczniowie otrzymali gorsze świadectwa, niż faktycznie im przysługiwały. W skrajnych przypadkach młodzi ludzie nie uzyskali nawet świadectwa ukończenia szkoły podstawowej w niemieckim systemie edukacyjnym, czyli Hauptschulabschluss.
Jeszcze poważniejsze konsekwencje dotknęły osoby, którym błędnie przyznano niższy poziom wykształcenia. Część z nich straciła możliwość bezpośredniego przejścia do wyższego etapu nauki, w tym do gimnazjalnej szkoły średniej prowadzącej do matury (Abitur).
Nie wszystkie pomyłki działały jednak na niekorzyść uczniów. Niektóre świadectwa zostały wystawione zbyt korzystnie. Ministerstwo zapowiedziało, że takie dokumenty nie będą później korygowane na niekorzyść absolwentów.
Skandal w niemieckich szkołach. Najwięcej błędów wykryto w Vechcie
Szczególnie poważna sytuacja panowała w Geschwister-Scholl-Oberschule w Vechcie. To właśnie tam problem został po raz pierwszy nagłośniony po skardze byłej uczennicy.
Kontrola wykazała, że błędy dotyczyły ponad 150 osób. Wskaźnik nieprawidłowości w tej placówce wyniósł aż 28 proc. Niektórzy uczniowie przez pomyłki w obliczaniu ocen końcowych otrzymali znacznie gorsze świadectwa, niż powinni.
Sprawa z Vechty doprowadziła do rozszerzenia kontroli na inne szkoły w całej Dolnej Saksonii. Wyniki pokazały, że problem nie ograniczał się do jednej placówki.
W przypadku szkół Oberschule nieprawidłowości wykryto w 44 z 96 sprawdzonych placówek. Oznacza to, że błędy pojawiły się w niemal połowie z nich. W szkołach Gesamtschule sytuacja wyglądała lepiej. Nieprawidłowości stwierdzono tam w ośmiu placówkach.
Minister Julia Willie Hamburg tłumaczyła różnice między typami szkół między innymi bardziej rozbudowanymi możliwościami wyrównywania ocen w Oberschule. Znaczenie miało również to, że wiele takich placówek powstało z połączenia dawnych szkół głównych i realnych, które wcześniej stosowały mniej skomplikowane zasady.
Co mogą zrobić uczniowie, którzy otrzymali błędne świadectwa?
Ministerstwo zapowiedziało, że osoby poszkodowane otrzymają poprawione dokumenty, przeprosiny oraz wsparcie w ustaleniu dalszych możliwości edukacyjnych. Uczniowie, którzy dzięki prawidłowemu zastosowaniu przepisów powinni uzyskać wyższy poziom wykształcenia, zostaną poinformowani o nowych możliwościach.
Ważną kwestią są również ewentualne odszkodowania za błędnie wystawione świadectwa. Poszkodowani mają zostać poinformowani, że mogą dochodzić roszczeń wobec kraju związkowego. Nie oznacza to jednak, że każda osoba automatycznie otrzyma rekompensatę.
Jak wyjaśniła minister Hamburg, podstawą do ubiegania się o odszkodowanie mogą być między innymi konkretne koszty poniesione przez ucznia w związku z koniecznością późniejszego uzupełnienia wykształcenia. Sam fakt, że ktoś przez błędne świadectwo stracił szansę na określoną ścieżkę edukacyjną lub zawodową, nie daje jeszcze automatycznie prawa do wypłaty pieniędzy.
Dla wielu absolwentów problemu nie da się jednak łatwo naprawić. Część z nich musiała poświęcić dodatkowe dwa lub trzy lata na zdobycie wykształcenia, które powinna otrzymać znacznie wcześniej. Minister przyznała, że rozumie rozgoryczenie poszkodowanych.
Ministerstwo zapowiada zmiany. Szkoły mają uniknąć kolejnych pomyłek
Po ujawnieniu nieprawidłowości władze Dolnej Saksonii zapowiedziały zmiany w systemie wystawiania świadectw. Przede wszystkim przepisy dotyczące ukończenia szkoły i wyrównywania ocen mają zostać uproszczone i sformułowane w bardziej zrozumiały sposób. Nowe regulacje mają obowiązywać od kolejnego roku szkolnego.
Planowane jest również obowiązkowe szkolenie dyrektorów szkół. Podobne przygotowanie ma obejmować nowych pracowników, którzy będą odpowiedzialni za stosowanie przepisów i wystawianie dokumentów.
Dodatkowo ministerstwo chce wprowadzić specjalne oprogramowanie wspierające szkoły w analizowaniu ocen i ustalaniu wyników końcowych. Placówki, w których wykryto szczególnie dużo błędów, mają otrzymać dodatkowe wsparcie podczas wystawiania kolejnych świadectw.
Nie wszyscy są jednak zadowoleni ze sposobu przeprowadzenia kontroli. Przedstawiciel CDU Christian Fühner zarzucił ministerstwu bagatelizowanie problemu. Jego zdaniem nie można wykluczyć, że błędów jest znacznie więcej, ponieważ szczegółowo sprawdzono tylko około 30 500 z 204 000 świadectw, podaje web.de.
Ministerstwo nie planuje na razie ponownego sprawdzania wszystkich pozostałych dokumentów. Julia Willie Hamburg argumentuje, że nie ma obecnie podstaw, aby podważać prawidłowość pracy szkół, w których kontrola nie wykazała nieprawidłowości. Tymczasem dla setek byłych uczniów korekta świadectwa może oznaczać szansę na odzyskanie możliwości, które przez lata pozostawały poza ich zasięgiem.