Ceny żywności w Europie różnią się bardziej, niż wielu konsumentów się spodziewa. Najnowsze dane pokazują, że ten sam koszyk zakupów może kosztować nawet ponad dwa razy więcej, w zależności od kraju. Co istotne, niższe ceny nie zawsze oznaczają mniejsze obciążenie domowego budżetu. Zestawienie oparte na danych Eurostatu, cytowanych przez Euronews, przynosi kilka zaskakujących wniosków – także z punktu widzenia polskich gospodarstw domowych.
Ceny żywności w Europie – gdzie jest najtaniej, a gdzie najdrożej?
Eurostat zestawił ceny żywności w 2024 roku, przyjmując, że średni koszyk zakupów w UE kosztuje 100 euro. Jeśli wartość dla danego kraju jest wyższa – oznacza to droższe zakupy niż unijna średnia. Wynik poniżej 100 wskazuje na tańszy koszyk.
Średnio wydatki na żywność pochłaniają w UE 11,9 proc. domowych budżetów, ale w części krajów – zwłaszcza Europy Wschodniej i Południowo-Wschodniej – udział ten sięga nawet 20 proc.
Najdroższe kraje w Europie
Na szczycie rankingu znalazły się kraje Europy Północnej i Zachodniej. Najdroższa okazała się Szwajcaria – 161,1 euro za koszyk wart w UE 100 euro. Dalej uplasowały się:
- Islandia – 146,3 euro
- Norwegia – 130,6 euro
- Luksemburg – 125,7 euro
- Dania – 119,3 euro
Powyżej średniej UE są także m.in. Irlandia (111,9 euro), Francja (111,5), Austria i Malta (po 110,9) oraz Finlandia i Szwecja.
Wśród dużych gospodarek Niemcy (102,9 euro) i Włochy (104 euro) również przekraczają unijną średnią. Przeczytaj także: Niemcy to już nie to samo. Tyle naprawdę kosztuje dziś normalne życie
Najtańsze kraje i zaskakujący lider
Najniższe ceny żywności odnotowano w Europie Południowo-Wschodniej. Najtańszym krajem w całym zestawieniu była Macedonia Północna – 73 euro, czyli aż o 27 proc. mniej niż średnia UE. To kraj kandydujący do Unii, posiadający aktywne porozumienia handlowe z UE.
W samej Unii Europejskiej najniższe ceny ma Rumunia – 74,6 euro, czyli 25,4 proc. poniżej średniej. Taniej niż w UE jest także w:
- Turcji – 75,7 euro
- Bośni i Hercegowinie – 82,5 euro
- Czarnogórze – 82,6 euro
- Bułgarii – 87,1 euro
Polska wyraźnie poniżej średniej UE
Z punktu widzenia polskiego czytelnika dane są jednoznaczne. W Polsce koszyk żywności kosztuje średnio 85,6 euro, czyli ponad 14 proc. mniej niż średnia unijna.
Dla porównania:
- Czechy – 89 euro,
- Słowacja – 82,9 euro,
- Hiszpania – 94,6 euro,
- Holandia – 97 euro.
Większość krajów Europy Środkowo-Wschodniej, w tym Polska, Czechy, Słowacja i Węgry, znajduje się poniżej lub blisko średniej UE.
Niskie ceny to nie wszystko
Eksperci cytowani przez Euronews zwracają uwagę, że sam poziom cen nie oddaje realnego obciążenia gospodarstw domowych. W krajach o niższych dochodach – mimo tańszych sklepów – na żywność przeznacza się znacznie większą część budżetu.
Dlatego ten sam wzrost cen znacznie mocniej uderza w gospodarstwa o niższych dochodach, zwłaszcza w Europie Wschodniej i Południowo-Wschodniej. Przeczytaj także: Niemcy: Trwają wzmożone kontrole zakupów na granicy. Tych rzeczy nie wolno przewozić z Polski
Skąd tak duże różnice
Różnice cenowe wynikają m.in. z:
- poziomu wynagrodzeń i kosztów pracy,
- stawek VAT na żywność,
- kosztów energii i transportu,
- preferencji konsumentów (produkty bio, premium, markowe).
W krajach takich jak Dania czy Szwajcaria wysokie płace w rolnictwie, przetwórstwie i handlu bezpośrednio przekładają się na ceny w sklepach. Z kolei w Irlandii żywność objęta jest obniżonym lub zerowym VAT-em, co częściowo hamuje wzrost cen.
Tyle kosztuje koszyk żywności w poszczególnych krajach UE
Eurostat porównał ceny żywności w 2024 roku, przyjmując, że średni koszyk w UE kosztuje 100 euro. Oto, ile jednak wynosił on w poszczególnych krajach Europy:
- Szwajcaria – 161,1 euro
- Islandia – 146,3 euro
- Norwegia – 130,6 euro
- Luksemburg – 125,7 euro
- Dania – 119,3 euro
- Irlandia – 111,9 euro
- Francja – 111,5 euro
- Austria – 110,9 euro
- Malta – 110,9 euro
- Finlandia – 108,4 euro
- Szwecja – 106,7 euro
- Estonia – 105,3 euro
- Belgia – 105,2 euro
- Grecja – 105,1 euro
- Cypr – 104,8 euro
- Włochy – 104,0 euro
- Strefa euro – 103,2 euro
- Łotwa – 103,1 euro
- Niemcy – 102,9 euro
- Portugalia – 100,6 euro
- Chorwacja – 100,5 euro
- Średnia UE – 100,0 euro
- Litwa – 99,4 euro
- Słowenia – 99,3 euro
- Albania – 98,7 euro
- Holandia – 97,0 euro
- Serbia – 95,7 euro
- Hiszpania – 94,6 euro
- Węgry – 93,9 euro
- Czechy – 89,0 euro
- Bułgaria – 87,1 euro
- Polska – 85,6 euro
- Słowacja – 82,9 euro
- Czarnogóra – 82,6 euro
- Bośnia i Hercegowina – 82,5 euro
- Turcja – 75,7 euro
- Rumunia – 74,6 euro
- Macedonia Północna – 73,0 euro
(Źródło: Eurostat, zestawienie cytowane przez Euronews)