Przez lata wielu osobom wydawało się, że płatność gotówką gwarantuje pełną anonimowość. W przeciwieństwie do kart płatniczych czy przelewów nie wymaga podawania danych osobowych ani pozostawiania cyfrowego śladu. Okazuje się jednak, że współczesne technologie pozwalają w określonych sytuacjach śledzić drogę, jaką przebywają banknoty. To rozwiązanie budzi zarówno zainteresowanie służb, jak i obawy ekspertów od ochrony prywatności.
Czy gotówka jest anonimowa? Coraz więcej zależy od technologii
Choć gotówka nadal uchodzi za najbardziej prywatny sposób płatności, jej anonimowość nie jest już tak oczywista, jak jeszcze kilkanaście lat temu. Każdy banknot euro posiada unikalny numer seryjny. To właśnie on pozwala odróżnić go od wszystkich pozostałych banknotów znajdujących się w obiegu.
Nowoczesne urządzenia wykorzystywane przez banki, firmy zajmujące się obsługą gotówki, a także niektóre automaty płatnicze potrafią automatycznie odczytywać numery seryjne banknotów. W wielu przypadkach wraz z numerem zapisywana jest również data oraz miejsce odczytu. Dzięki temu możliwe staje się odtworzenie części drogi, jaką przebył konkretny banknot.
Nie oznacza to jednak, że każda płatność gotówką jest na bieżąco monitorowana. Dane pojawiają się przede wszystkim wtedy, gdy banknot trafia do specjalistycznych urządzeń wyposażonych w moduły rozpoznające numery seryjne.
Przeczytaj także: Niemcy. Pobierali zasiłek mimo tysięcy euro z TikToka. Wpadli przez jeden błąd
Śledzenie banknotów pomaga w walce z przestępczością
Możliwość śledzenia banknotów jest szczególnie cenna dla organów ścigania. Analiza numerów seryjnych może pomóc w wykrywaniu przypadków prania pieniędzy, rozpracowywaniu grup zajmujących się napadami na bankomaty czy identyfikowaniu banknotów wykorzystanych podczas przekazywania okupu.
Z informacji publikowanych przez media wynika również, że podobne rozwiązania stosują prywatne firmy zajmujące się obsługą gotówki. Tworzone są bazy danych zawierające numery seryjne banknotów, które w uzasadnionych przypadkach mogą zostać wykorzystane podczas prowadzonych postępowań.
Eksperci podkreślają jednak, że sam numer seryjny nie zawiera danych właściciela banknotu. Aby powiązać konkretny banknot z określoną osobą, konieczne byłoby zestawienie informacji z wielu różnych źródeł, co w praktyce nie zawsze jest możliwe.
Prywatność a gotówka. Eksperci zwracają uwagę na rosnące możliwości śledzenia
Rosnąca liczba urządzeń automatycznie odczytujących numery seryjne banknotów wywołuje dyskusję na temat ochrony prywatności. Organizacje zajmujące się prawami cyfrowymi wskazują, że rozwój takich technologii może w przyszłości ograniczać anonimowość korzystania z gotówki, informuje CHIP.
Również banki centralne przyznają, że dla wielu obywateli anonimowość gotówki pozostaje jedną z najważniejszych zalet tego środka płatniczego. Jednocześnie instytucje finansowe wykorzystują możliwość identyfikacji poszczególnych banknotów w wyjątkowych sytuacjach, między innymi podczas wyjaśniania nieprawidłowości w obiegu pieniądza lub wspierania działań organów ścigania.
Specjaliści przewidują, że technologia odczytywania numerów seryjnych będzie rozwijana, ponieważ usprawnia kontrolę obrotu gotówką i zwiększa bezpieczeństwo systemu finansowego. Dla użytkowników oznacza to jednak, że płatność gotówką nie zawsze pozostawia tak niewielki ślad, jak powszechnie się uważa. Choć nadal zapewnia znacznie większy poziom prywatności niż płatności elektroniczne, całkowita anonimowość banknotów staje się coraz trudniejsza do utrzymania.