Młodzi Niemcy tracą kontrolę nad swoimi finansami: Problem nie sprowadza się już do chwilowego braku pieniędzy przed wypłatą ani niewielkiego debetu na koncie. W wielu przypadkach zobowiązania osiągają poziom, którego nie da się spłacić z bieżących dochodów. Eksperci wskazują, że za rosnącymi długami stoją nie tylko wysokie koszty życia, lecz także zmiana sposobu robienia zakupów i podejścia do pieniędzy.
Młodzi Niemcy tracą kontrolę nad swoimi finansami
Najnowszy SchuldnerAtlas Deutschland 2025, przygotowany przez Creditreform, pokazuje odwrócenie kilkuletniego trendu spadkowego. W 2025 roku za nadmiernie zadłużonych uznano około 5,67 mln dorosłych mieszkańców Niemiec – o 111 tys. więcej niż rok wcześniej. Ogólnokrajowy wskaźnik nadmiernego zadłużenia wzrósł z 8,09 do 8,16 proc.
Szczególną uwagę zwraca sytuacja osób poniżej 30. roku życia. W tej grupie liczba nadmiernie zadłużonych konsumentów zwiększyła się o około 19 tys., czyli o 2,6 proc. Wskaźnik zadłużenia młodych osiągnął 6,95 proc. i wzrósł już trzeci rok z rzędu. Był to jednocześnie najsilniejszy wzrost spośród wszystkich grup wiekowych.
Nie chodzi przy tym o zwykłe korzystanie z karty kredytowej, kredyt samochodowy czy krótkotrwałe zejście poniżej zera na koncie. Nadmierne zadłużenie oznacza sytuację, w której dochody i majątek danej osoby nie wystarczają do regulowania wymagalnych zobowiązań w dającej się przewidzieć przyszłości.
Zakupy stały się zbyt łatwe
Jedną z przyczyn problemu ma być coraz łatwiejszy dostęp do płatności odroczonych, zakupów ratalnych i szybkich pożyczek. Młody klient może zamówić produkt w ciągu kilku sekund, a zapłatę przesunąć na później. Początkowo niewielkie raty nie wydają się poważnym obciążeniem, jednak kilka takich zobowiązań może szybko pochłonąć znaczną część miesięcznego budżetu.
Szczególne ryzyko wiąże się z usługami typu „kup teraz, zapłać później”. W praktyce są one formą krótkoterminowego finansowania. Opóźnienie płatności może prowadzić do naliczania dodatkowych kosztów, wezwań do zapłaty, a następnie przekazania sprawy firmie windykacyjnej.
Creditreform wskazuje, że młodzi konsumenci częściej wpadają w problemy między innymi przez nieprzemyślane zakupy, internetowe raty oraz rozwiązania pozwalające odsunąć płatność w czasie.
Media społecznościowe napędzają konsumpcję
Jeszcze kilka lat temu klient musiał wejść do sklepu internetowego, wyszukać produkt i przejść przez cały proces zakupu. Dzisiaj towary można kupować bezpośrednio w aplikacjach społecznościowych.
Influencerzy prezentują ubrania, kosmetyki, elektronikę czy wyjazdy, a obok materiału natychmiast pojawia się możliwość zakupu. Granica pomiędzy rozrywką, reklamą i sklepem coraz bardziej się zaciera.
Młodzi ludzie są stale wystawieni na przekaz sugerujący, że potrzebują kolejnych produktów, aby nadążać za trendami. Łatwe płatności telefonem i brak fizycznego kontaktu z gotówką mogą dodatkowo utrudniać kontrolowanie wydatków.
Rosnące koszty życia pogarszają sytuację
Nie każde zadłużenie wynika jednak z nadmiernej konsumpcji. Wiele młodych osób rozpoczyna dorosłe życie przy wysokich kosztach najmu, energii, żywności i transportu. Jednocześnie ich dochody na początku kariery są często niższe, a zatrudnienie mniej stabilne.
Nawet niewielki nieprzewidziany wydatek – naprawa samochodu, przeprowadzka, kaucja za mieszkanie czy konieczność zakupu sprzętu – może zachwiać domowym budżetem. Osoby bez oszczędności są wówczas zmuszone korzystać z debetu, rat albo pożyczki.
Problem zaczyna się wtedy, gdy nowe zobowiązania służą już nie do finansowania wyjątkowych wydatków, lecz do opłacania codziennych rachunków lub spłaty wcześniejszych długów.
Nadmierne zadłużenie dotyka także starszych
Młodzi ludzie nie są jedyną grupą, w której sytuacja się pogarsza. Creditreform odnotował wzrost liczby nadmiernie zadłużonych osób także wśród seniorów. W grupie powyżej 60. roku życia przybyło około 24 tys. takich przypadków, co oznacza wzrost o 3,4 proc.
Najwyższy wskaźnik zadłużenia nadal występuje jednak wśród osób w wieku od 30 do 39 lat. W 2025 roku wyniósł on 13,39 proc. To okres życia, w którym wiele osób ponosi wysokie koszty związane z mieszkaniem, rodziną, samochodem i spłatą kredytów.
Dane pokazują więc, że problem nie ogranicza się do jednej grupy społecznej. Pogorszenie sytuacji finansowej obejmuje coraz większą część niemieckiego społeczeństwa.
Przeczytaj także: Niemcy tworzą specjalne centra kwalifikacji wojskowej. Młodzi mężczyźni będą wzywani na badania
Eksperci: edukacja finansowa powinna zaczynać się już w szkole
Zdaniem specjalistów młodzi ludzie powinni wcześniej poznawać zasady działania kredytów, rat, odsetek, windykacji oraz umów abonamentowych. Sama nauka oszczędzania kieszonkowego może nie wystarczyć w świecie, w którym większość płatności odbywa się bezgotówkowo.
Niemieckie Ministerstwo Finansów prowadzi inicjatywę poświęconą edukacji finansowej i pracom nad krajową strategią w tym obszarze. Wcześniejsza analiza OECD wskazywała jednak, że niemieckie działania edukacyjne są rozproszone i nie docierają w jednakowym stopniu do wszystkich grup społecznych.
Eksperci podkreślają, że młodzież powinna rozumieć nie tylko, jak zarabiać i oszczędzać pieniądze, ale również jakie konsekwencje niesie podpisanie umowy, przekroczenie terminu płatności lub korzystanie z kolejnych rat.
Pierwszych sygnałów problemu nie wolno ignorować
O finansowych kłopotach może świadczyć regularne korzystanie z debetu, opłacanie rachunków kartą kredytową, odkładanie płatności na kolejny miesiąc albo zaciąganie nowej pożyczki na spłatę poprzedniej.
Niepokojącym sygnałem jest także unikanie korespondencji od wierzycieli i firm windykacyjnych. Brak reakcji zwykle nie zatrzymuje postępowania, lecz prowadzi do naliczania dalszych opłat.
Osoby, które przestają radzić sobie ze zobowiązaniami, mogą skorzystać w Niemczech z pomocy poradni zadłużeniowych. Wczesne zgłoszenie się po wsparcie zwiększa szansę na zawarcie porozumienia z wierzycielami i uniknięcie dalszej eskalacji kosztów.
Rosnące zadłużenie młodych mieszkańców Niemiec pokazuje, że łatwy dostęp do zakupów nie zawsze oznacza większą swobodę finansową. Gdy niewielkie raty, abonamenty i odroczone płatności zaczynają się kumulować, mogą zamienić się w zobowiązania, które będą obciążać domowy budżet przez lata.