Odstawienie alkoholu zwykle kojarzy się z poprawą zdrowia i odzyskiwaniem kontroli nad życiem. Badania przeprowadzone przez naukowców wskazują jednak, że w przypadku uzależnienia okres abstynencji może wiązać się również z niepokojącymi zmianami w mózgu. Według autorów eksperymentu mogą one zwiększać podatność na powrót do picia. Badacze zidentyfikowali obszar mózgu, którego aktywność w przyszłości może pomóc wskazać osoby szczególnie zagrożone nawrotem.
Abstynencja po alkoholu może mieć nieoczekiwane skutki
Naukowcy sprawdzili, jak na zachowanie wpływa długotrwałe spożywanie alkoholu, a następnie nagłe odebranie do niego dostępu. W eksperymencie myszy przez dłuższy czas mogły dobrowolnie pić alkohol. Później rozpoczął się okres przymusowej abstynencji. Po tym czasie część zwierząt wykazywała zachowania sugerujące większą skłonność do kompulsywnego picia. Myszy sięgały po alkohol nawet wtedy, gdy dodano do niego chininę, przez co napój stawał się coraz bardziej gorzki i nieprzyjemny w smaku.
Co istotne, zwierzęta po przymusowej abstynencji wypijały więcej gorzkiego alkoholu niż myszy, którym wcześniej nie ograniczono dostępu do napoju. Zdaniem badaczy wyniki pokazują, że zmiany zachodzące podczas abstynencji mogą sprzyjać nawrotowi picia mimo negatywnych konsekwencji.
Naukowcy zbadali aktywność ważnego obszaru mózgu
Zespół przyjrzał się aktywności komórek w strukturze mózgu określanej skrótem BNST. Znajduje się ona głęboko w mózgu i jest już łączona z objawami zaburzeń związanych z używaniem alkoholu, w tym z lękiem oraz depresją.
Podczas obserwacji zauważono, że myszy po okresie abstynencji próbowały pić także wtedy, gdy w miejscu wcześniejszego dostępu do alkoholu znajdowała się już tylko woda. Tym zachowaniom towarzyszyła wyraźnie zwiększona aktywność BNST.
Największe różnice odnotowano u zwierząt, które piły gorzki alkohol mimo jego odpychającego smaku. Aktywność BNST była u nich ponad dwukrotnie wyższa niż u myszy, które nie przechodziły przymusowej abstynencji. Co ważne, podwyższony poziom aktywności pojawiał się jeszcze zanim alkohol ponownie udostępniono zwierzętom.
Przeczytaj też: Lekarz podaje wiek, w którym należy przestać pić alkohol
Czy będzie można przewidzieć nawrót uzależnienia?
Odkrycie może mieć znaczenie dla przyszłego leczenia uzależnienia od alkoholu, jak informuje The Independent. Jeśli podobne zależności zostaną potwierdzone u ludzi, monitorowanie aktywności BNST mogłoby pomóc rozpoznawać osoby szczególnie narażone na nawrót. Na razie nie wiadomo jednak, czy wyniki uzyskane w badaniach na myszach można bezpośrednio odnieść do ludzi. Naukowcy nie ustalili też, dlaczego aktywność tej struktury rośnie ani które konkretnie komórki odpowiadają za zaobserwowane zmiany.
Zespół planuje dalsze badania z użyciem metod pozwalających dokładniej analizować pracę pojedynczych neuronów. Równolegle inni badacze sprawdzają już aktywność BNST u osób z zaburzeniami związanymi z używaniem alkoholu, które znajdują się we wczesnej fazie abstynencji.
Autorzy podkreślają, że nadużywanie alkoholu wciąż pozostaje poważnym problemem zdrowia publicznego. Lepsze rozpoznawanie osób zagrożonych nawrotem mogłoby w przyszłości ułatwić dopasowanie terapii do indywidualnych potrzeb pacjentów.