Zakupy w supermarkecie to codzienność, w której konsumenci ufają, że deklaracje producentów są zgodne z rzeczywistością. Waga na opakowaniu ma znaczenie nie tylko formalne, ale przede wszystkim finansowe. Najnowsza kontrola przeprowadzona przez niemieckich rzeczników konsumentów pokazuje jednak, że to zaufanie bywa nadużywane. Szczególnie niepokojące wyniki dotyczą kawy – produktu drogiego i masowo kupowanego. Skala zjawiska jest tak duża, że eksperci mówią wprost o milionowych stratach klientów.
Oszustwo przy zakupie kawy – wyniki kontroli konsumenckiej
Konsumencka organizacja Verbraucherzentrale Sachsen-Anhalt przeprowadziła szeroko zakrojone badanie rynku. Eksperci sprawdzili aż 736 produktów spożywczych z siedmiu grup: malin, borówek, ziemniaków, mąki, serków śmietankowych, migdałów oraz kawy. Ogólny wynik może wydawać się umiarkowany, ponieważ łącznie 57 produktów, czyli 7,7 procent, miało zbyt niską wagę, podaje portal hna.de. Jednak po dokładniejszej analizie okazało się, że problem jest silnie skoncentrowany w konkretnych kategoriach.
Największe kontrowersje wzbudziła kawa w ziarnach. Spośród 46 skontrolowanych opakowań o deklarowanej wadze jednego kilograma aż 44 było niedoważonych. Oznacza to ponad 95 procent próbek z wagą niższą niż wskazana na etykiecie. Co istotne, tylko dwa opakowania były przepełnione. Choć formalnie różnice mieściły się w granicach dopuszczalnych prawem tolerancji, eksperci podkreślają, że taki rozkład wyników budzi poważne wątpliwości co do rzetelności producentów.
Przeczytaj także: Wystarczy jedna łyżeczka. Oto, dlaczego coraz więcej osób wrzuca fusy z kawy do toalety
Alexander Heinrich z Verbraucherzentrale Sachsen-Anhalt zaznacza, że przy takiej skali niedowagi trudno mówić o przypadku. Jego zdaniem istnieje uzasadnione podejrzenie, że producenci nie stosują prawidłowo tzw. zasady średniej, która ma chronić konsumentów przed systematycznymi stratami.
Jak działa zasada średniej i dlaczego szkodzi konsumentom
Zgodnie z niemieckim i unijnym prawem producenci mogą stosować tzw. zasadę średniej. Oznacza to, że pojedyncze opakowania mogą ważyć mniej niż deklarowana ilość, pod warunkiem że inne z tej samej partii są odpowiednio cięższe i wyrównują średnią. Dla kawy w opakowaniach od 500 do 1000 gramów dopuszczalne są odchylenia do 15 gramów.
Problem polega jednak na tym, że przeciętny konsument nie kupuje całej partii produkcyjnej, lecz jedną paczkę. W praktyce oznacza to loterię: klient może trafić na opakowanie cięższe lub lżejsze. Jeśli jednak zdecydowana większość paczek jest niedoważona, mechanizm ochronny przestaje działać. Konsument niemal zawsze traci, nawet jeśli formalnie prawo nie zostało złamane.
Eksperci przeprowadzili również symulację finansową. Przyjmując średnią cenę kawy na poziomie 20 euro za kilogram i skalę sprzedaży w całych Niemczech, oszacowano, że konsumenci płacą rocznie około 12 milionów euro za ponad 600 ton kawy, której faktycznie nie ma w opakowaniach. To pokazuje, że nawet niewielkie różnice wagowe, powielone miliony razy, prowadzą do ogromnych strat społecznych.
Co mogą zrobić konsumenci, gdy produkty są niedoważone
Rzecznicy konsumentów podkreślają, że klienci nie są całkowicie bezbronni. Istnieje kilka praktycznych działań, które pozwalają ograniczyć ryzyko strat finansowych. Przede wszystkim warto konsekwentnie porównywać ceny jednostkowe za kilogram, a nie tylko cenę opakowania. Często okazuje się, że produkty bio lub fair trade wcale nie są droższe, gdy spojrzy się na realną ilość.
Dobrym rozwiązaniem jest również wybieranie marek własnych supermarketów. Według analiz kilogram kawy pod marką sieci handlowej bywa nawet o 30 procent tańszy od produktów znanych producentów, przy porównywalnej jakości. Warto także korzystać z legalizowanych wag dostępnych w działach warzyw i owoców, aby porównać kilka opakowań i wybrać najcięższe.
Jeśli klient zauważy wyraźną niedowagę, powinien od razu złożyć reklamację w sklepie. W przypadku powtarzających się problemów możliwe jest także zgłoszenie sprawy do odpowiedniego urzędu miar lub bezpośrednio do producenta. Eksperci zwracają również uwagę na stan opakowań – uszkodzone lub źle przechowywane produkty, zwłaszcza sypkie, mogą tracić na wadze.