Ponad 30 000 ofiar upałów w Europie. Niemcy najbardziej ucierpiały, a najnowsze dane pokazują skalę tegorocznej fali ekstremalnych temperatur. Za liczbami kryją się tygodnie rekordowych upałów, szczególnie trudne dla osób starszych i osób zmagających się z chorobami układu krążenia. Choć sezon letni jeszcze się nie skończył, pierwsze podsumowania już wskazują na wyjątkowo poważny bilans. Szczególnie niepokojące dane napływają z jednego z największych państw Europy.
Ponad 30 000 ofiar upałów w Europie
Dane zebrane przez służby zdrowia w Niemczech, Austrii, Belgii, Anglii, Francji, Holandii, Portugalii i Hiszpanii wskazują na około 33 000 dodatkowych zgonów związanych z wysokimi temperaturami tego lata. Są to jednak dane wstępne. Europejski system monitorowania śmiertelności EuroMOMO odnotował w ostatnich tygodniach okres podwyższonej liczby zgonów w monitorowanych krajach. W sierpniu sytuacja zaczęła się poprawiać, choć wśród osób w bardzo podeszłym wieku śmiertelność nadal pozostawała podwyższona.
Niemcy z najpoważniejszym bilansem
Najbardziej dramatyczne dane dotyczą Niemiec. Według szacunków Instytutu Roberta Kocha liczba zgonów przypisywanych skutkom upałów tego lata sięgnęła około 14 000. To zdecydowanie więcej niż w poprzednich latach. Statystyki pokazują również, jak niebezpieczne mogą być długotrwałe fale gorąca, szczególnie gdy bardzo wysokie temperatury utrzymują się przez kilka dni, a nocą organizm nie ma możliwości odpowiedniej regeneracji.
Tysiące zgonów w ciągu jednego tygodnia
Szczególnie mocno zwraca uwagę jeden przedział czasowy. Według szacunków niemieckiego Instytutu Roberta Kocha około 9600 zgonów związanych z upałem przypadło na tydzień od 22 do 28 czerwca. W tym okresie Niemcy znalazły się pod wpływem wyjątkowo silnej fali gorąca. W niektórych miejscach temperatura przekraczała 40 stopni Celsjusza. Oznacza to, że ogromna część całego szacowanego bilansu zgonów w Niemczech została skoncentrowana w zaledwie siedmiu dniach.
Europa również odczuła skutki fali gorąca
Ostatni tydzień czerwca był jednym z najtrudniejszych okresów tegorocznego lata także w skali całego kontynentu. W wielu państwach odnotowano wówczas gwałtowny wzrost śmiertelności. Fala upałów objęła między innymi Półwysep Iberyjski, Francję, Niemcy, Belgię i Holandię. W kolejnych tygodniach ekstremalne temperatury powracały w następnych epizodach, zwiększając obciążenie organizmu mieszkańców wielu regionów.
Dlaczego upał może być przyczyną śmierci, nawet jeśli nie ma go na akcie zgonu?
Rzeczywista liczba zgonów spowodowanych wysokimi temperaturami nie jest łatwa do ustalenia. W dokumentacji medycznej jako bezpośrednia przyczyna śmierci może zostać wskazana niewydolność serca, niewydolność nerek czy zapaść krążeniowa. Upał może jednak znacząco pogorszyć stan zdrowia i doprowadzić do śmierci osoby, która wcześniej znajdowała się w grupie podwyższonego ryzyka.
Dlatego służby zdrowia wykorzystują modele statystyczne. Porównują liczbę zgonów odnotowanych podczas fali upałów z liczbą zgonów, której można byłoby oczekiwać w normalnych warunkach.
„Nadmierna śmiertelność” to nie to samo co zgony z powodu upału
Warto rozróżnić dwa pojęcia, które mogą być mylone. EuroMOMO monitoruje ogólną liczbę zgonów i sprawdza, czy odbiega ona od oczekiwanego poziomu. Nie oznacza to automatycznie, że każdy dodatkowy zgon został spowodowany przez temperaturę.
Instytut Roberta Kocha stosuje natomiast specjalny model pozwalający oszacować śmiertelność związaną z wysokimi temperaturami w Niemczech. Dzięki temu możliwe jest dokładniejsze określenie wpływu ekstremalnego gorąca na populację.
Najstarsi mieszkańcy Europy pozostają najbardziej narażeni
Dane EuroMOMO pokazują, że ogólny poziom śmiertelności w monitorowanych krajach wrócił już w dużej mierze do oczekiwanych wartości. Nie dotyczy to jednak wszystkich grup wiekowych. Szczególną uwagę zwracają osoby powyżej 85. roku życia, wśród których śmiertelność nadal pozostaje wyższa od poziomu uznawanego za normalny.
To właśnie osoby starsze są szczególnie podatne na skutki ekstremalnych temperatur. Ich organizmy mają mniejszą zdolność do regulowania temperatury, a dodatkowe znaczenie mogą mieć istniejące problemy zdrowotne. Przeczytaj także: Lato wraca do Niemiec z pełną mocą. Żar z nieba, temperatury sięgną 33 stopni
Ostateczny bilans może być jeszcze wyższy
Tegoroczne dane nie są jeszcze zamknięte. EuroMOMO korzysta z informacji przekazywanych przez uczestniczące państwa, a najnowsze tygodnie mogą być później korygowane ze względu na opóźnienia w raportowaniu. Oznacza to, że obecne 33 000 zgonów w ośmiu europejskich państwach nie musi być ostatecznym bilansem.
W przypadku Niemiec szczególnie wymowny pozostaje fakt, że z około 14 000 szacowanych zgonów związanych z upałem aż około 9600 przypadło na jeden tydzień. Pełny obraz wpływu ekstremalnych temperatur na Europę w 2026 roku będzie znany dopiero po zakończeniu zbierania i analizowania wszystkich danych.