Porównanie systemów emerytalnych w Europie – Wiele krajów Europy Zachodniej szczyci się nowoczesnym, sprawiedliwym i bezpiecznym systemem emerytalnym. Politycy często podkreślają, że osoby, które przez całe życie pracowały i regularnie opłacały składki, mogą liczyć na godne życie na starość. Ale jak jest naprawdę? Czy państwowa emerytura rzeczywiście zapewnia spokojną przyszłość? I co najważniejsze – w których krajach pracownicy wychodzą na tym najlepiej, a gdzie emerytura staje się raczej wyzwaniem niż nagrodą za lata pracy?
Niemcy od lat uchodzą za przykład stabilnego i przewidywalnego systemu emerytalnego. Jednak rzeczywistość coraz częściej pokazuje, że jego atrakcyjność maleje. Świadczenia nie rosną tak szybko jak koszty życia, a wiek emerytalny systematycznie się wydłuża. Portal t-online.de przeanalizował systemy emerytalne w wybranych krajach Europy – m.in. w Austrii, Szwajcarii, Szwecji, Norwegii, Holandii, Francji i Włoszech – i porównał je z niemieckim modelem. Wyniki tego porównania mogą zaskoczyć – różnice między państwami, także sąsiadującymi, są znacznie większe, niż się wielu osobom wydaje.
Porównanie systemów emerytalnych w Europie
Emerytura w Niemczech – wysokie świadczenie pod warunkiem wielu lat pracy
Niemiecki system emerytalny opiera się na tzw. zasadzie umowy pokoleniowej (Umlageverfahren). Oznacza to, że obecnie pracujący finansują emerytury dzisiejszych seniorów, a ich własne świadczenia będą wypłacane w przyszłości przez kolejne pokolenia pracowników. Obowiązek opłacania składek dotyczy głównie osób zatrudnionych, natomiast większość osób samozatrudnionych nie jest automatycznie objęta systemem.
Wiek emerytalny w Niemczech zależy od rocznika urodzenia. Osoby urodzone po 1964 roku mogą przejść na emeryturę w wieku 67 lat. Wcześniejsza emerytura jest możliwa, jednak wiąże się zazwyczaj z obniżeniem świadczenia. Dla osób urodzonych przed 1947 rokiem obowiązywał jeszcze wiek emerytalny wynoszący 65 lat. Dla pozostałych roczników obowiązują stopniowe zmiany.
Średnia emerytura w Niemczech wynosi obecnie 1 835,55 euro brutto (stan na 1 lipca 2025 r.) dla osób które mają co najmniej 45 letni staż pracy. Od tej kwoty należy jednak odjąć składki na ubezpieczenie zdrowotne i opiekę długoterminową, a w wielu przypadkach także podatek dochodowy.
Składka emerytalna wynosi 18,6% wynagrodzenia brutto i jest dzielona po połowie między pracownika i pracodawcę. Poza państwową emeryturą istnieją również dwa dodatkowe filary: emerytura pracownicza i prywatna, ale nie wszyscy pracownicy korzystają z obu form zabezpieczenia.
Przeczytaj także: Dobre wieści dla emerytów. W sierpniu wchodzą w życie ważne zmiany w świadczeniach
Austria: 14 wypłat emerytury rocznie i wysokie świadczenia
W Austrii wszyscy pracujący – także samozatrudnieni – wpłacają składki do systemu opartego na zasadzie umowy pokoleniowej. Co ciekawe, w przeciwieństwie do Niemiec, również urzędnicy są stopniowo włączani do tego samego systemu.
- Wiek emerytalny: mężczyźni – 65 lat, kobiety – 61 lat (stopniowo podwyższany do 65 lat do 2033 roku)
- Średnia emerytura: 2 321 euro dla mężczyzn, 1 594 euro dla kobiet (brutto, dane z 2024)
- Składki: 22,8% (pracodawca: 12,55%, pracownik: 10,25%)
- Ciekawostka: Emerytura wypłacana 14 razy w roku – w tym premia urlopowa i świąteczna
Holandia: podstawowa emerytura dla każdego
System emerytalny opiera się na AOW, czyli państwowej emeryturze bazowej. Aby otrzymać pełne świadczenie, trzeba mieszkać w Holandii przez 50 lat.
- Wiek emerytalny: od 2024 – 67 lat (planowane podniesienie do 67 lat i 3 miesięcy w 2028)
- Średnia emerytura: 1 486 euro netto dla osoby samotnej
- Składki: 17,9% od dochodów (pokrywanych wyłącznie przez pracownika)
- Ciekawostka: System trójfilarowy – obok emerytury AOW istnieją obowiązkowe zakładowe fundusze emerytalne i prywatne oszczędności
Francja: reforma w toku i różne zasady dla różnych zawodów
Francuskie emerytury są skomplikowane – system oparty jest na licznych funduszach branżowych. Reforma z 2023 roku miała na celu uproszczenie systemu.
- Wiek emerytalny: do 2032 wzrośnie z 62 do 64 lat
- Średnia emerytura: 1 512 euro netto (2022)
- Składki: sektor prywatny – pracownik: 10,5%, pracodawca: ponad 13%
- Ciekawostka: Od 2027 trzeba mieć minimum 43 lata składkowe, by otrzymać pełne świadczenie
Szwajcaria: solidne świadczenia, ale rosnące problemy demograficzne
System oparty jest na trzech filarach: państwowym (AHV), zawodowym i prywatnym. Zaletą jest brak górnej granicy składek, ale istnieje maksymalna emerytura.
- Wiek emerytalny: 65 lat dla mężczyzn, kobiety do 2028 również osiągną ten poziom
- Średnia emerytura: 2 056 euro (2023)
- Składki: 10,6% (po równo między pracownikiem i pracodawcą)
- Ciekawostka: Maksymalna miesięczna emerytura z I filaru to 2 700 euro – przy pełnych składkach
Przeczytaj także: Raj dla osób po 50-tce. Za 800 euro miesięcznie żyjesz tu jak król
Włochy: wysoka składka, ale możliwość dorabiania na emeryturze
INPS, czyli włoski odpowiednik ZUS, wypłaca emerytury i prowadzi zasady systemu, który łączy elementy solidaryzmu z systemem punktowym.
- Wiek emerytalny: 67 lat, od 2027 – 67 lat i 3 miesiące
- Średnia emerytura: 1 860 euro brutto (mężczyźni: 2 142 euro, kobiety: 1 594 euro)
- Składki: 33% (z czego pracownik płaci 1/3)
- Ciekawostka: Możliwość dorabiania bez limitu oraz wypłata 13. emerytury
Norwegia: gwarantowana emerytura dla obywateli kraju
W Norwegii wszyscy obywatele są członkami systemu ubezpieczeń rezydentów. Dotyczy to również osób pracujących w Norwegii, ale mieszkających za granicą. System ubezpieczeń wypłaca gwarantowaną emeryturę, do której uprawniony jest każdy obywatel. Istnieje również system ubezpieczeń uzupełniających, którego wysokość zależy od dochodów.
- Wiek emerytalny: 67 lat, ale można przejść od 62 roku życia z niższą stawką
- Średnia gwarantowana emerytura: ok. 1 760 euro (2022), plus dodatki
- Składki: pracownik: 8,2%, pracodawca: 14,1%
- Ciekawostka: Renta wspierana przez największy na świecie państwowy fundusz inwestycyjny
Szwecja: inwestowanie w akcje obowiązkowe
Szwedzki system wyróżnia się tym, że część składek obowiązkowo trafia na rynek akcji – tzw. prämiepension.
- Wiek emerytalny: od 2025 – minimalnie 63 lata, pełna emerytura od 66 (od 2026 – 67 lat)
- Składki: 18,5% (w tym 2,5% inwestowane w fundusze akcyjne)
- Ciekawostka: System umożliwia indywidualne decydowanie o momencie przejścia na emeryturę – można pracować nawet do 69. roku życia lub dłużej
Gdzie w Europie emeryci mają się najlepiej?
Spośród porównywanych krajów najwyższe średnie emerytury odnotowuje Austria i Szwajcaria. Najwyższe składki płacą Włosi, a najniższy wiek przejścia na emeryturę mają obecnie Austriaczki i Szwedzi (z uwzględnieniem wcześniejszego przejścia z obniżeniem świadczeń). Polityka prorodzinna i dodatkowe świadczenia (np. 13. czy 14. emerytura) różnią się w zależności od kraju.