Ile lat Niemcy faktycznie spędzają na emeryturze? Emerytura w Niemczech może trwać znacznie dłużej, niż wielu osobom się wydaje. Najnowsze dane pokazują, jak bardzo zmienił się czas spędzany poza rynkiem pracy w ostatnich dekadach. Co ciekawe, między kobietami a mężczyznami widać wyraźną różnicę.
Ile lat trwa emerytura w Niemczech?
Według danych Deutsche Rentenversicherung średni okres pobierania rent i emerytur przez ubezpieczonych wyniósł w 2024 roku 20,5 roku. W przypadku kobiet było to średnio 22,1 roku, natomiast mężczyźni pobierali świadczenia przez około 18,9 roku. Najnowsze dane pokazują, że trend wzrostowy nadal się utrzymuje. W 2025 roku średnia długość pobierania emerytury wzrosła do około 20,7 roku. Dla kobiet było to 22,2 roku, a dla mężczyzn 19,1 roku.
To ogromna zmiana w porównaniu z poprzednimi dekadami. W 1995 roku średni okres pobierania świadczenia wynosił 15,8 roku. W 2004 roku było to 16,9 roku, a w 2010 roku już 18,5 roku.
Jeszcze bardziej wymowny jest znacznie dłuższy okres porównawczy. W 1960 roku, w ówczesnych Niemczech Zachodnich, przeciętny czas pobierania emerytury wynosił zaledwie 9,9 roku. Oznacza to, że w ciągu kilku dekad okres spędzany na emeryturze zwiększył się ponad dwukrotnie.
Przeczytaj także: Za 10 lat przechodzisz na emeryturę? Tyle będzie wtedy warte 100 euro
Dla osób planujących zakończenie aktywności zawodowej oznacza to również konieczność myślenia o emeryturze jako o okresie, który może trwać dwie dekady lub nawet dłużej.
Dlaczego emerytura trwa coraz dłużej?
Za wydłużaniem się okresu pobierania świadczeń stoją przede wszystkim dwa czynniki. Pierwszym jest rosnąca długość życia, drugim stosunkowo niewielka zmiana rzeczywistego wieku przechodzenia na emeryturę. Średni wiek rozpoczęcia pobierania emerytury w Niemczech wynosił w 2024 roku około 64,7 roku. Tymczasem ustawowy wiek emerytalny w Niemczech jest stopniowo podnoszony i docelowo wynosi 67 lat.
Nie oznacza to jednak, że każdy pracownik czeka do osiągnięcia 67. roku życia. Część ubezpieczonych korzysta z możliwości wcześniejszego przejścia na emeryturę, między innymi dzięki rozwiązaniom przewidzianym dla osób z długim stażem ubezpieczeniowym lub osób z niepełnosprawnościami.
Jednocześnie Niemcy żyją coraz dłużej. Według danych dotyczących tablic trwania życia 65 letni mężczyzna może obecnie oczekiwać jeszcze około 17,7 roku życia, natomiast kobieta w tym samym wieku około 20,9 roku. Dla porównania, w połowie lat 90. przewidywana długość dalszego życia 65 latków była wyraźnie niższa. W przypadku mężczyzn wynosiła około 14,9 roku, a kobiet około 18,7 roku.
W praktyce oznacza to, że osoba przechodząca dziś na emeryturę może spędzić na niej znaczną część swojego dorosłego życia.
Wiek emerytalny może być powiązany z długością życia
Wydłużający się czas pobierania emerytury ma ogromne znaczenie dla finansów systemu emerytalnego. Im dłużej ludzie otrzymują świadczenia, tym większe są wydatki systemu. Dlatego w Niemczech trwa dyskusja nad tym, czy wiek emerytalny powinien być uzależniony od długości życia. Jednym z rozważanych rozwiązań jest mechanizm, w którym wzrost średniej długości życia automatycznie prowadziłby do późniejszego przechodzenia na emeryturę.
W przedstawianym modelu stosowana byłaby zasada 2:1. Jeżeli średnia długość życia zwiększyłaby się o rok, około osiem miesięcy przypadałoby na dłuższą aktywność zawodową, a cztery miesiące na dłuższy okres pobierania emerytury. Przy zastosowaniu obecnych prognoz demograficznych mogłoby to oznaczać stopniowe przesunięcie ustawowego wieku emerytalnego powyżej 67 lat w kolejnych dekadach. Nie oznacza to jednak, że taka zmiana została już wprowadzona. To element debaty dotyczącej przyszłości niemieckiego systemu emerytalnego.
Warto również pamiętać, że średnia długość pobierania emerytury nie jest prognozą dla konkretnego człowieka. Jest to wskaźnik obliczany na podstawie zakończonych przypadków pobierania świadczeń. Nie można więc powiedzieć, że każda osoba przechodząca dziś na emeryturę będzie otrzymywać świadczenie dokładnie przez 20,7 roku.
Niemcy coraz dłużej pracują przed przejściem na emeryturę
Wydłużenie okresu pobierania świadczeń nie oznacza też, że ludzie przez cały ten czas wpłacają do systemu tyle samo co wcześniejsze pokolenia. Zmieniła się również długość okresu aktywności zawodowej.
Według danych przywoływanych przez Deutsche Rentenversicherung osoby rozpoczynające pobieranie emerytury w 2003 roku miały średnio około 33 lata ubezpieczenia. Dwie dekady później było to już około 39,3 roku, podaje fr.de.
To istotna zmiana. Dłuższy okres zatrudnienia oznacza więcej lat opłacania składek, a jednocześnie może prowadzić do wyższych świadczeń emerytalnych. Niemiecki system stoi jednak przed poważnym wyzwaniem demograficznym. Starzenie się społeczeństwa oznacza, że rośnie liczba osób korzystających ze świadczeń, podczas gdy liczba osób finansujących system poprzez składki nie rośnie w takim samym tempie.
Dlatego pytanie o wiek emerytalny w Niemczech będzie w kolejnych latach jednym z najważniejszych tematów dotyczących polityki społecznej.