Wielu seniorów przez całe życie oszczędzało pieniądze i budowało majątek z myślą o przyszłych pokoleniach. Naturalnym krokiem jest więc uporządkowanie spraw spadkowych poprzez sporządzenie testamentu. W praktyce jednak ogromna część osób odkłada tę decyzję na później albo korzysta z dokumentu, który powstał wiele lat temu i nie odpowiada już obecnej sytuacji życiowej.
To może prowadzić do poważnych problemów po śmierci. Błędy formalne, brak aktualizacji lub nieprzemyślane zapisy w testamencie mogą wywołać konflikty rodzinne, spory sądowe, a nawet znaczne straty finansowe. Tymczasem skala dziedziczenia w Niemczech jest ogromna. Według badań DIW (Deutsches Institut für Wirtschaftsforschung) zleconych przez Fundację Hans Böcklera, każdego roku w kraju dziedziczy się lub przekazuje w darowiźnie nawet 400 miliardów euro, a kwota ta stale rośnie.
Mimo to, jak wynika z analiz Deutsche Bank, tylko około połowa osób powyżej 65 roku życia posiada ważny testament. Co więcej, nawet ci, którzy go sporządzili, nie zawsze są bezpieczni. Wiele dokumentów zawiera błędy, które mogą unieważnić wolę spadkodawcy. Oto trzy najczęstsze pomyłki, które seniorzy powinni znać.
Przeczytaj także: Podejrzane listy trafiają do skrzynek pocztowych w całym kraju. Pod żadnym pozorem nie można na nie odpowiadać
Najczęstsze błędy w testamencie, które mogą go całkowicie unieważnić
Jednym z najczęstszych problemów są błędy formalne w testamencie. Niemieckie prawo spadkowe jasno określa wymagania dotyczące tzw. testamentu prywatnego. Zgodnie z §2247 niemieckiego kodeksu cywilnego BGB dokument musi być napisany w całości odręcznie, zawierać datę oraz miejsce sporządzenia, a także pełny podpis testatora z imieniem i nazwiskiem.
Wiele osób popełnia błąd, korzystając z gotowych formularzy z internetu, drukowanych wzorów lub dokumentów częściowo napisanych na komputerze. Nawet pojedynczy fragment wydrukowany lub dopisany komputerowo może sprawić, że cały dokument zostanie uznany za nieważny przez sąd. W takiej sytuacji nie ma znaczenia, czy intencja spadkodawcy jest jasna. Błąd formalny powoduje nieważność testamentu bez żadnych wyjątków.
Ważnym elementem jest także data sporządzenia testamentu. Wielu seniorów zmienia swoje decyzje w ciągu życia i sporządza kilka wersji dokumentu. W przypadku sporów decydująca jest chronologia. Jeżeli istnieje kilka wersji bez daty lub z niejasną kolejnością, sprawa często trafia do sądu spadkowego, który decyduje, który dokument obowiązuje.
W przypadku bardziej złożonych majątków, takich jak nieruchomości, udziały w firmach czy aktywa za granicą, często lepszym rozwiązaniem jest testament notarialny. Po jego sporządzeniu trafia on automatycznie do Centralnego Rejestru Testamentów prowadzonego przez Federalną Izbę Notarialną, co zapewnia większe bezpieczeństwo prawne.
Przeczytaj też: Miliardy przed trzydziestką. Oto najbogatsi młodzi Niemcy, o których prawie nikt nie słyszał
Dane bankowe i hasła w testamencie to poważne ryzyko
Drugim często bagatelizowanym problemem jest umieszczanie w testamencie wrażliwych danych finansowych. Wiele osób wpisuje w nim numery kont bankowych, dane kart kredytowych czy hasła do serwisów internetowych, chcąc ułatwić rodzinie dostęp do majątku. To poważny błąd. Testament nie jest dokumentem, który pozostaje całkowicie prywatny. Po śmierci testatora jest on otwierany przez sąd spadkowy zgodnie z §357 ustawy FamFG. Następnie z jego treścią mogą zapoznać się wszystkie osoby, które mają uzasadniony interes prawny w sprawie spadku.
W praktyce oznacza to, że wrażliwe informacje mogą trafić do znacznie szerszego grona osób. Może to prowadzić do nadużyć finansowych, kradzieży tożsamości lub sporów między spadkobiercami.
Specjaliści zalecają więc, aby hasła i dane finansowe przechowywać oddzielnie, na przykład w sejfie, u zaufanej osoby lub w bezpiecznym menedżerze haseł. W testamencie wystarczy jedynie krótka informacja wskazująca miejsce przechowywania tych danych.
Dlaczego symboliczne 1 euro nie działa
Trzecim częstym błędem jest próba obejścia prawa poprzez symboliczne zapisy w testamencie. Niektórzy seniorzy przekazują niechcianemu krewnemu symboliczne 1 euro, wierząc, że w ten sposób skutecznie go wydziedziczają. W rzeczywistości takie rozwiązanie nie działa. Prawo spadkowe w Niemczech chroni tzw. prawo do zachowku. Zgodnie z §2303 BGB, dzieci, małżonkowie, a w pewnych sytuacjach również rodzice zmarłego mają prawo do co najmniej połowy ustawowego udziału w spadku, niezależnie od treści testamentu, czytamy na acconsis.de.
Symboliczny zapis często prowadzi do odwrotnego skutku niż zamierzony. Osoba pominięta w testamencie może wystąpić o zachowek i dochodzić go przed sądem. Na zgłoszenie takiego roszczenia ma zwykle trzy lata, podaje
Całkowite pozbawienie prawa do zachowku jest możliwe jedynie w wyjątkowych sytuacjach. Dotyczy to na przykład poważnych przestępstw popełnionych przeciwko spadkodawcy. W praktyce takie przypadki należą jednak do rzadkości.
Dlatego eksperci podkreślają, że osoby chcące wykluczyć kogoś z dziedziczenia powinny skonsultować się z prawnikiem specjalizującym się w prawie spadkowym. Tylko odpowiednio sformułowany testament może ograniczyć ryzyko sporów i zapewnić realizację rzeczywistej woli testatora.