Emerytura dla tych, którzy nigdy nie pracowali – Wiele osób przez lata pozostaje poza rynkiem pracy, poświęcając się prowadzeniu domu lub opiece nad dziećmi i bliskimi. Nie opłacają składek emerytalnych, nie gromadzą kapitału na przyszłość i często są przekonane, że na starość nie przysługuje im żadne świadczenie. Niemiecki system emerytalny przewiduje jednak także wsparcie dla takich osób. Sprawdzamy, na jakie świadczenia mogą dziś liczyć ci, którzy nigdy nie pracowali zawodowo.
Emerytura dla tych, którzy nigdy nie pracowali
Zasada jest prosta: kto nigdy nie pracował i nie opłacał składek, nie nabywa prawa do standardowej emerytury z Deutsche Rentenversicherung. System emerytalny opiera się na składkach, więc brak historii zawodowej oznacza brak „własnej” emerytury. Istnieje jednak ważny wyjątek, o którym wiele osób nie wie.
Osoby, które nie są w stanie samodzielnie się utrzymać, mogą liczyć na pomoc państwa. Przed osiągnięciem wieku emerytalnego przysługuje im Bürgergeld (dawniej Hartz IV). Po jego osiągnięciu – Grundsicherung, czyli zabezpieczenie socjalne na starość.
Jak podaje „Stern” Grundsicherung to realna forma „emerytury” dla tych, którzy nigdy nie pracowali albo mają zbyt niskie świadczenia. Deutsche Rentenversicherung wskazuje orientacyjnie, że osoby dysponujące kwotą niższą niż 1 062 euro miesięcznie powinny sprawdzić, czy przysługuje im to świadczenie.
Emerytura Grundsicherung w Niemczech – najważniejsze zasady
Świadczenie Grundsicherung urząd przyznaje na okres 12 miesięcy, dlatego wnioskodawca musi co roku składać nowy wniosek. Dokumenty zainteresowana osoba składa zazwyczaj w urzędzie socjalnym właściwym dla miejsca zamieszkania. Co ważne, państwo nie zmusza beneficjentów do całkowitego pozbycia się majątku. Ochroną objęta pozostaje m.in. gotówka do 10 000 euro, standardowe wyposażenie gospodarstwa domowego, przedmioty o wartości sentymentalnej oraz własne mieszkanie lub dom, o ile ich wielkość i standard odpowiadają sytuacji osoby korzystającej ze wsparcia.
Przeczytaj także: 20 lat pracy w Niemczech i zaledwie 300 euro emerytury. Polacy są w szoku
Równocześnie urząd szczegółowo sprawdza wszystkie możliwe źródła dochodu. Przy ustalaniu prawa do świadczenia uwzględnia m.in. alimenty, dochody z wynajmu nieruchomości, odsetki, renty wdowie oraz wypłaty z polis ubezpieczeniowych, które mogą obniżyć wysokość przysługującej pomocy.
Obowiązek alimentacyjny rodziny – ale z limitem
Rodzice lub dzieci osoby pobierającej Grundsicherung mogą zostać pociągnięci do współfinansowania jej utrzymania tylko wtedy, gdy ich roczny dochód brutto przekracza 100 000 euro. W przeciwnym razie urząd nie sięga po ich portfele. Przeczytaj także: Tyle dostaniesz emerytury za jeden rok pracy w Niemczech. Różnice są kolosalne
Wychowywanie dzieci też daje prawo do emerytury
Jak podkreśla „Stern”, osoby, które nie pracowały zawodowo, ale wychowywały dzieci, mogą uzyskać własne prawo do emerytury, choć jej wysokość pozostaje niska. Kluczowe znaczenie mają tu tzw. okresy wychowawcze (Kindererziehungszeiten), które niemiecki system emerytalny traktuje jak lata składkowe.
Za każde dziecko zaliczane są trzy lata ubezpieczenia, najczęściej przypisywane matce. W przypadku dzieci urodzonych przed 1992 rokiem okres ten wynosi 2,5 roku. Po zgromadzeniu łącznie pięciu lat takich okresów powstaje formalne prawo do emerytury. Warunek jest jeden: konieczne jest złożenie wniosku i przeprowadzenie tzw. kontenklärung, czyli uporządkowania konta emerytalnego. Nic nie odbywa się automatycznie – bez wniosku świadczenie nie zostanie przyznane. Zobacz także: Taką emeryturę otrzymują w Niemczech kobiety, a taką mężczyźni. Różnica zaskakuje
Ile wynosi taka emerytura?
Okresy wychowawcze są liczone tak, jakby rodzic zarabiał średnią krajową. Mimo to kwoty pozostają niskie. Jak informuje Deutsche Rentenversicherung, cytowana przez „Stern”, rodzic, który nie pracował i wychował czworo dzieci, może liczyć maksymalnie na ok. 451 euro emerytury miesięcznie (stan na kwiecień 2024 r.).
To wciąż poniżej progu Grundsicherung, co oznacza, że w praktyce takie osoby i tak korzystają z dodatkowej emerytury socjalnej.