
Kindergeld bez pracy w Niemczech może przysługiwać również obywatelom innych państw Unii Europejskiej, w tym Polakom. Niemiecki Federalny Trybunał Finansowy (Bundesfinanzhof) wydał dwa ważne orzeczenia dotyczące rodziców, którzy mieszkają w Niemczech, ale nie pracują zawodowo. Sędziowie wyjaśnili, w jakich okolicznościach brak zatrudnienia nie wyklucza prawa do świadczenia na dzieci. Istotna jest nie tylko sytuacja zawodowa rodzica, lecz także jego prawo pobytu, ubezpieczenie zdrowotne i środki utrzymania. Orzeczenia mogą mieć znaczenie dla rodzin, którym Familienkasse odmówiła wypłaty pieniędzy.

Kindergeld bez pracy w Niemczech. Ważne wyroki Federalnego Trybunału Finansowego
Niemiecki Federalny Trybunał Finansowy (BFH) opublikował 12 listopada 2026 roku komunikat dotyczący dwóch wyroków wydanych 9 lipca 2026 roku. Sprawy o sygnaturach III R 8/24 oraz III R 5/25 dotyczą prawa do Kindergeld osób, które przeprowadziły się do Niemiec z innych państw Unii Europejskiej, ale same nie podejmowały tam pracy zarobkowej. Sąd podkreślił, że brak zatrudnienia nie musi automatycznie oznaczać utraty prawa do niemieckiego świadczenia rodzinnego.
Obywatele UE, którzy nie są aktywni zawodowo, mogą w określonych okolicznościach korzystać z prawa swobodnego przemieszczania się i pobytu w Niemczech. To z kolei może stanowić podstawę do uzyskania Kindergeld. Istnieją jednak ważne warunki. Jeżeli pobyt trwa dłużej niż trzy miesiące, osoba niepracująca powinna co do zasady dysponować odpowiednim ubezpieczeniem zdrowotnym oraz wystarczającymi środkami utrzymania. Sąd zwrócił również uwagę, że przy ocenie sytuacji należy uwzględniać konkretne okoliczności rodzinne.
Nie pracowała w Niemczech. Familienkasse odmówiła jej Kindergeld
Pierwsza sprawa dotyczyła obywatelki Czech, która mieszkała w Niemczech razem z partnerem i ich dzieckiem. Kobieta nie pracowała zawodowo. Otrzymywała natomiast Elterngeld, a także korzystała z pomocy socjalnej. Familienkasse odmówiła jej Kindergeld za okres rozpoczynający się w lutym 2022 roku. Również sąd niższej instancji uznał, że kobieta nie spełnia warunków, ponieważ nie jest aktywna zawodowo. Federalny Trybunał Finansowy uchylił jednak wcześniejszy wyrok i skierował sprawę do ponownego rozpatrzenia.
Sędziowie wskazali, że konieczne jest dokładniejsze zbadanie sytuacji finansowej kobiety oraz ustalenie, czy korzystanie przez nią z pomocy socjalnej stanowiło nadmierne obciążenie niemieckiego systemu świadczeń.
Co ważne, BFH wyjaśnił, że do środków utrzymania mogą być zaliczane nie tylko zarobki, ale również niektóre świadczenia rodzinne, alimenty czy możliwość długotrwałego, bezpłatnego korzystania z mieszkania. Nie wszystkie świadczenia socjalne są jednak traktowane jako własne środki utrzymania.
Mąż pracował w Holandii, rodzina mieszkała w Niemczech
Druga sprawa dotyczyła holenderskiego małżeństwa, które w 2019 roku przeprowadziło się do Niemiec. Mąż nadal pracował w Holandii i otrzymywał tam świadczenia rodzinne. Jego żona nie była aktywna zawodowo w Niemczech.
Kobieta wystąpiła o Kindergeld, a dokładniej o ewentualne świadczenie wyrównawcze, uwzględniające pieniądze wypłacane już w Holandii. Familienkasse odrzuciła wniosek. Decyzję tę podtrzymał sąd niższej instancji. Federalny Trybunał Finansowy uznał jednak, że sprawa wymaga ponownego zbadania.
Sędziowie wskazali, że należy uwzględnić sytuację finansową całej rodziny, a nie tylko brak zatrudnienia osoby składającej wniosek.
Przeczytaj także: Niemcy chcą wstrzymać wypłaty Kindergeld za granicę. Zmiana najbardziej dotknęłaby Polaków
Co nowe orzeczenia oznaczają dla Polaków w Niemczech?
Oba wyroki mają znaczenie również dla obywateli Polski, ponieważ dotyczą stosowania przepisów o swobodzie przemieszczania się obywateli Unii Europejskiej. Oznacza to, że polski rodzic mieszkający w Niemczech nie musi być automatycznie pozbawiony prawa do Kindergeld wyłącznie dlatego, że nie pracuje. Może to dotyczyć między innymi rodzin, w których jeden rodzic pracuje, a drugi zajmuje się dziećmi, a także osób utrzymujących się z innych legalnych źródeł. Nie oznacza to jednak, że każda niepracująca osoba otrzyma świadczenie.
Familienkasse nadal może badać prawo pobytu, sytuację finansową rodziny, ubezpieczenie zdrowotne oraz pozostałe warunki przyznania Kindergeld.
W przypadku rodzin mieszkających w Niemczech, ale uzyskujących dochody lub świadczenia w innym państwie UE, znaczenie mają również europejskie przepisy dotyczące koordynacji świadczeń rodzinnych.
Odmowa Kindergeld nie zawsze oznacza koniec sprawy
Osoby, którym Familienkasse odmówiła wypłaty Kindergeld z powodu braku zatrudnienia, powinny dokładnie sprawdzić uzasadnienie otrzymanej decyzji. Nowe orzeczenia pokazują, że w niektórych sytuacjach sama informacja o braku pracy nie wystarcza do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy.
W przypadku otrzymania decyzji odmownej można rozważyć wniesienie odwołania (Einspruch). Co do zasady termin wynosi miesiąc od doręczenia decyzji, choć należy zawsze sprawdzić pouczenie zawarte w konkretnym piśmie.
Jeżeli decyzja stała się już ostateczna, możliwość jej zmiany zależy od okoliczności sprawy i obowiązujących przepisów proceduralnych.
Niemiecki sąd wyjaśnił ważne zasady
Warto podkreślić, że Federalny Trybunał Finansowy nie przyznał w obu opisanych sprawach Kindergeld w sposób ostateczny. Sąd uchylił wcześniejsze rozstrzygnięcia i przekazał sprawy do ponownego rozpoznania, aby ustalić, czy rodziny rzeczywiście spełniały wymagane warunki.
