Przejdź do treści

„Nie mogą znaleźć pracy”. Niemcy ujawniają: ta grupa ma najciężej

15/11/2026 16:10 - AKTUALIZACJA 15/11/2026 16:10

Problem z pracą w Niemczech. Najnowszy raport dotyczący integracji w Niemczech ujawnia niepokojące różnice na rynku pracy. Osoby bez niemieckiego obywatelstwa znacznie częściej pozostają bez zatrudnienia niż Niemcy, a szczególnie trudna sytuacja dotyczy jednej grupy. Problem nie ogranicza się jednak wyłącznie do braku ofert pracy. Znaczenie mają również bariery językowe, dostęp do opieki nad dziećmi, uznawanie zagranicznych kwalifikacji oraz trudności, z którymi wiele rodzin mierzy się na co dzień. Nowe dane pokazują, jak duża jest skala tego zjawiska i dlaczego znalezienie pracy w Niemczech nie dla wszystkich jest równie łatwe.

Problem z pracą w Niemczech. Ponad milion osób bez niemieckiego paszportu się z tym zmaga

W 2025 roku średnio ponad milion osób nieposiadających niemieckiego obywatelstwa było zarejestrowanych jako bezrobotne. Co szczególnie zwraca uwagę, ponad połowę tej grupy stanowiły kobiety. Z 15. raportu dotyczącego integracji, przedstawionego 11 listopada 2026 roku przez pełnomocniczkę niemieckiego rządu ds. integracji Natalie Pawlik (SPD), wynika, że stopa bezrobocia wśród osób bez niemieckiego paszportu wyniosła 17,4 proc.

Dla porównania wśród kobiet posiadających niemieckie obywatelstwo wskaźnik ten wyniósł zaledwie 4,3 proc. Oznacza to, że kobiety bez niemieckiego paszportu były bezrobotne ponad cztery razy częściej. Różnice widoczne są również wśród mężczyzn. W przypadku osób bez niemieckiego obywatelstwa stopa bezrobocia wyniosła 13,2 proc. i była ponad dwukrotnie wyższa niż wśród niemieckich mężczyzn. Dane wykorzystane w raporcie pochodzą z Federalnej Agencji Pracy (Bundesagentur für Arbeit).

Kobiety bez niemieckiego obywatelstwa w szczególnie trudnej sytuacji

Raport wskazuje, że kobiety bez niemieckiego paszportu są również szczególnie narażone na długotrwałe bezrobocie, czyli pozostawanie bez pracy przez co najmniej rok. Autorzy opracowania zaznaczają jednak, że w przypadku osób bez niemieckiego obywatelstwa ten wskaźnik należy interpretować ostrożnie. Szczególnie dotyczy to uchodźców, którzy mogą przez długi czas oczekiwać na zakończenie procedur azylowych, mieć czasowe ograniczenia w podejmowaniu zatrudnienia lub potrzebować czasu na naukę języka niemieckiego. Wszystkie te czynniki mogą wydłużać okres poprzedzający rozpoczęcie pracy. Nie oznacza to więc, że każda osoba pozostająca przez dłuższy czas bez zatrudnienia nie chce pracować.

Bezrobocie wśród kobiet wzrosło po pandemii

Interesująco wygląda również zmiana sytuacji na przestrzeni ostatnich lat. W przypadku mężczyzn bez niemieckiego obywatelstwa stopa bezrobocia od 2009 roku ogólnie spadała. Niewielki wzrost odnotowano w latach 2022–2024, natomiast w 2025 roku wskaźnik pozostał na podobnym poziomie. Wśród obywateli Niemiec bezrobocie również wzrosło od 2022 roku.

Inaczej wyglądała sytuacja kobiet bez niemieckiego paszportu. Do 2021 roku ich stopa bezrobocia systematycznie malała. Później nastąpiło wyraźne pogorszenie, a w 2023 roku wskaźnik osiągnął 18,7 proc. Badacze wskazują na kilka możliwych przyczyn. Znaczenie miały między innymi skutki pandemii koronawirusa oraz napływ wielu kobiet uciekających z Ukrainy przed wojną.

Od 2023 roku sytuacja zaczęła się stopniowo poprawiać. Jednym z możliwych wyjaśnień jest to, że coraz więcej Ukrainek znalazło zatrudnienie w Niemczech. W 2025 roku stopa bezrobocia wśród kobiet bez niemieckiego obywatelstwa była już nieco niższa niż w 2009 roku, ale nadal przewyższała poziom z 2021 roku.

Małe dzieci utrudniają matkom znalezienie zatrudnienia

Jednym z ważniejszych problemów opisanych w raporcie jest sytuacja kobiet, które wychowują małe dzieci. W tym przypadku badacze analizowali nie bezrobocie, lecz poziom aktywności zawodowej kobiet. Co istotne, porównanie dotyczyło kobiet z doświadczeniem migracyjnym i kobiet bez takiego doświadczenia, a nie podziału według obywatelstwa.

Już wśród kobiet żyjących w związkach i niemających dzieci widać różnice w poziomie zatrudnienia. Jeszcze większa przepaść pojawia się jednak wtedy, gdy w gospodarstwie domowym wychowywane jest dziecko poniżej trzeciego roku życia. W takiej sytuacji pracuje niespełna cztery na dziesięć matek, które same wyemigrowały do Niemiec. To około dwa razy mniej niż w przypadku matek bez doświadczenia migracyjnego. Wraz z wiekiem dzieci różnica stopniowo się zmniejsza. W przypadku mężczyzn zależność między wiekiem dzieci a różnicami w zatrudnieniu jest znacznie mniej wyraźna.

Brak miejsc w przedszkolach i bariery językowe

Według autorów raportu jednym z ważnych czynników może być dostęp do opieki nad dziećmi. Badanie przywołane w opracowaniu wskazuje, że rodziny, w których na co dzień mówi się przede wszystkim w języku innym niż niemiecki, szczególnie często mają niezaspokojone potrzeby związane z opieką nad dziećmi.

Problemem mogą być nie tylko niewystarczająca liczba miejsc w przedszkolach i żłobkach, lecz także brak placówek w pobliżu miejsca zamieszkania, bariery językowe oraz niewystarczające informacje o możliwościach uzyskania miejsca. Badacze zwracają również uwagę na możliwość dyskryminacji podczas przyznawania miejsc w placówkach opiekuńczych.

Znaczenie mogą mieć ponadto różnice kulturowe i odmienne oczekiwania dotyczące wychowania. Z analiz Instytutu Badań nad Rynkiem Pracy i Zawodami (IAB) wynika, że osoby z doświadczeniem migracyjnym przeciętnie wskazują wyższy wiek dziecka, od którego uważają całodzienną opiekę za odpowiednią, a matka może wrócić do pracy w pełnym wymiarze godzin.

Nie tylko opieka nad dziećmi. Problemem jest również uznawanie kwalifikacji

Autorzy raportu podkreślają, że trudności w podejmowaniu zatrudnienia nie można tłumaczyć wyłącznie obowiązkami rodzinnymi. Kolejną przeszkodą są kwalifikacje zawodowe, które nie zawsze można od razu wykorzystać na niemieckim rynku pracy. Dotyczy to szczególnie kobiet, których wykształcenie i doświadczenie zawodowe są związane z branżami wymagającymi dobrej znajomości języka niemieckiego. Przykładem są edukacja i ochrona zdrowia.

W zawodach regulowanych, takich jak lekarz czy pielęgniarka, zagraniczny dyplom często musi zostać oficjalnie uznany, zanim dana osoba będzie mogła wykonywać zawód zgodnie ze swoimi kwalifikacjami. Procedury mogą być czasochłonne i wymagają spełnienia określonych warunków. W efekcie osoby posiadające wykształcenie i doświadczenie nie zawsze mogą od razu podjąć pracę na stanowisku odpowiadającym ich umiejętnościom. Przeczytaj także: Tak Niemcy naprawdę postrzegają Polaków. Opublikowano wyniki najnowszego badania

Niemcy coraz bardziej potrzebują pracowników z zagranicy

Mimo trudności osoby z doświadczeniem migracyjnym odgrywają coraz większą rolę w niemieckiej gospodarce. Z danych przedstawionych w raporcie wynika, że od 2024 roku cały wzrost zatrudnienia w Niemczech wynikał wyłącznie z większej liczby pracujących osób posiadających zagraniczne obywatelstwo. Wielu imigrantów znajduje zatrudnienie w sektorach, w których od lat brakuje pracowników. Szczególnie ważne są między innymi opieka zdrowotna, opieka nad osobami starszymi oraz gastronomia.

Nie oznacza to jednak, że wszyscy mogą pracować zgodnie ze swoim wykształceniem. Osoby w wieku od 25 do 34 lat, które mają doświadczenie migracyjne, znacznie częściej wykonują prace pomocnicze niż ich rówieśnicy bez takiego doświadczenia. Jednocześnie zainteresowanie uznawaniem zagranicznych kwalifikacji zawodowych wyraźnie rośnie – podaje Merku. W 2025 roku złożono rekordową liczbę nowych wniosków o uznanie zagranicznych dyplomów i kwalifikacji. Był to najwyższy wynik od 2016 roku, kiedy Federalny Urząd Statystyczny rozpoczął systematyczne gromadzenie takich danych.

Raport pokazuje więc wyraźny paradoks niemieckiego rynku pracy: z jednej strony gospodarka potrzebuje pracowników z zagranicy, z drugiej wiele osób, które mogłyby pomóc uzupełnić braki kadrowe, nadal napotyka poważne przeszkody w znalezieniu zatrudnienia odpowiadającego ich kwalifikacjom